فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده عراق، یکی از مهم‌ترین کشورهای منطقه غرب آسیا است که تاریخی پرتحول داشته و طی سال‌های اخیر نیز در تلاش برای بازیابی نقش تاریخی خود در منطقه بوده است. بیت شیعی به‌عنوان اصلی‌ترین و پرجمعیت‌ترین کنشگر در عراق، در ترسیم این آینده، نقشی کلیدی دارد. ماهیت ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیکی و ژئوکالچری این کشور، منجر به نگاه ویژه برخی کشورهای خارجی به عراق شده است. در همین چارچوب، بازیگران بیت شیعی عراق نیز متناسب با منافع و گرایش‌های خود، می‌کوشند تا جایگاه خود را در معادلات سیاسی این کشور، همسو با تمایلات خارجی خود سامان داده و و فراتر از آن، مناسبات سیاست خارجی عراق را ذیل این تمایلات قرار دهند. در این میان، جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی و ایالات متحده آمریکا، سه بازیگر کلیدی‌ای هستند که بازیگران بیت شیعی عراق، با نسبت‌هایی از تعامل/ تقابل با آنها، در پی آینده‌سازی برای کشور خود می‌باشند. مقاله حاضر در پی شناخت سویه‌های این آینده متناسب با روابط تعاملی و تقابلی بازیگران بیت شیعی عراق با سه بازیگر نام‌برده است. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد میزان اهتمام بازیگران بیت شیعی عراق به گزینه توازن، قابل‌تأمل بوده و این مهم می‌تواند در ترسیم سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در آینده، اثرگذار باشد.