فرار مغزها در عصر جهانی شدن
دوره 4، شماره 14، زمستان 1380، صفحه 595-611
علی علیآبادی
چکیده در عصر حاضر، به علّت انقلاب در فناوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی (ICTs)،1 فرآیند جهانی شدن تبلور فزاینده ای یافته است؛ که شبکههای تلویزیونی ماهواره ای و شبکه جهانی اینترنت نمودهای عینی آن است. در عصر جهانی شدن، اقتصاد صنعتی موج دومی، به اقتصاد موج سومی یا اقتصاد دانش محور 2 تغییر ماهیت داده است. در این نوع اقتصاد، اطلاعات، همچون یک کالایاقتصادی در فرآیند تولید، توزیع و مصرف جایگاه ممتازی به دست آورده است. در همین زمینه،متخصصان و اندیشهگران، به مثابه نیروی مولِّد این کالای گران بها، بیش از پیش صاحب قدر ومنزلت گشته اند، به طوری که از آنها به عنوان سرمایة انسانی یاد میشود. نیاز اقتصاد سرمایه داریبه ویژه در عرصه فناوری برتر موجب شده است که کشورهای توسعه یافته درصدد جذب نخبگان و متخصصان کشورهای در حال توسعه برآیند؛ چنان که در گزارش توسعه انسانی سال 2001 میلادی سازمان ملل متحد آمده است: «ملل ثروتمند مرزهایشان را به روی متخصصان کشورهای در حال توسعه گشودهاند، که این امر، هزینههای زیادی برای کشورهای مبدأ (مهاجر فرست) درپی دارد. برای مثال، سالانه در حدود یکصد هزار نفر متخصص هندی، به ویژه متخصصان صنعت کامپیوتر، منتظر دریافت روادید از کشور ایالات متحده آمریکا هستند.