فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده سیاست زدگی یا سیاسی‏کردن در معنای عام به دخالت‏دادن و ترجیح انگیزه‏ های سیاسی و گروهی در داوری ‏ها و تصمیم گیری ‏ها اطلاق می‏شود. در حوزه حکمرانی، سیاست ‏زدگی عبارت است از رعایت‏ نکردن اصل بی‏ طرفی در سیاست گذاری ها و تصمیم‏ گیری‏ ها و دخالت‏ دادن دیدگاه‏ ها، گرایش ‏ها و سوگیری‏ های سیاسی در امور حرفه‏ ای؛ که ممکن است در سطوح و الگوهای مختلف بروز یابد. هرچند سیاست زدگی در همه حوزه‏های کشورداری از مهم‏ ترین آسیب ‏ها و عوامل ناکارآمدی به ‏شمار می‏ رود، اما در حوزه حکمرانی امنیت ملی پیامدهای مخرب‏ تری دارد. در چنین حالتی، کارگزاران، کنش‏گران سیاسی و تحلیل‏گران راهبردی و اطلاعاتی ترجیحات سیاسی ‏شان را در مراحل مختلف انتخاب موضوع، جمع‏ آوری داده‏ ها، پردازش و تحلیل اطلاعات و تولید گزارش ‏ها دخالت داده و از عینیت‏ گرایی به نفع مصالح سیاسی صرف‏ نظر می‏ کنند. این پژوهش با مطالعه روندها و رخدادهای برجسته حوزه حکمرانی امنیت ملی در ایران، ابعاد و اثرگذاری این موضوع را بررسی کرده و یافته ‏های آن نشان می‏ دهد که سیاست ‏زدگی در قالب‏ هایی نظیر قطبی ‏شدگی، نفوذ، موازی‏کاری و افشاگری یا نشت اطلاعات، هزینه‏های سیاسی و امنیتی قابل توجهی در پی دارد. بر این اساس، پیشنهادهایی برای کنترل سیاست ‏زدگی یا مدیریت پیامدهای آسیب ‏زای آن ارائه شده است.

چکیده بسیاری از صاحب‏نظران بر این باورند که شفافیت، دسترسی بیشتر به اطلاعات و جریان بهتر اطلاعات با افزایش میزان پاسخگویی حکومت‏ها و مقامات رسمی، فساد را کاهش داده و حکمرانی را بهبود می‏بخشد و بهبود حکمرانی هم به پایداری آن می‏انجامد. در سال‏های اخیر، رخدادهایی نظیر حقوق و مزایای غیرمتعارف، اعطای ملک و امتیازات خارج از ضوابط در شهرداری‏ها، شیوه ارائه ارز با نرخ دولتی به واردکنندگان کالا و... بیانگر وجود رویه‏هایی غیرشفاف بوده‏اند که در غیاب اطلاعات شفاف و نیز عملکرد ناقص سازمان‏های ناظر میسر شده‏اند. در این مقاله، پس از تأملی درباره اهمیت دسترسی آزادانه به اطلاعات در بهبود کارآمدی حکمرانی، نشان داده می‏شود که وضعیت دسترسی به اطلاعات در ایران هنوز از جایگاه مطلوب فاصله دارد و نهادهای نظارتی نیز با تعدد و تداخل وظایف مواجه هستند. سپس، پیشنهادهایی برای بهبود انتشار اطلاعات و عملکرد ساختارهای موجود نظارتی در کشور ارائه شده است.
 

چکیده نوشتار حاضر، برجام را از منظر سرمایه اجتماعی مورد بررسی قرار می‏دهد. در این راستا، تلاش خواهد شد از رویدادها و روندهای مشاهده‏شده در جامعه ایرانی در ارتباط با مذاکرات هسته‏ای و برجام، به‏مثابه شاخص‏هایی برای ترسیم وضعیت کنونی سرمایه اجتماعی در ایران بهره گرفته شود. همچنین، نقش برخی کارکردهای آشکار و پنهان مذاکرات هسته‏ای و دستیابی به برجام، سازوکار تصمیم‏گیری در داخل نظام سیاسی ایران، اعلام مواضع گروه‏های مرجع و نیز مشارکت شهروندان در مباحث مربوطه در تقویت یا تضعیف سرمایه اجتماعی در کشور نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
 
 

چکیده نوشتار حاضر در پی بررسی مؤلفه‏های اجتماعی مؤثر بر رفتار انتخاباتی ایرانیان است. در خلال مقاله سعی ‏می‏شود ضمن مرور نظریه‏های جامعه‏شناختی در تحلیل رفتار انتخاباتی، برخی از پژوهش‏های انجام‏شده در سایر کشورها نیز مورد بررسی قرار گیرد. سپس با استفاده از برخی داده‏های موجود، برخی عوامل و مؤلفه‏های مؤثر در تصمیم‏گیری انتخاباتی ایرانیان مورد بررسی قرار می‏گیرد. نوشتار حاضر ضمن تأکید بر بغرنجی و دشواری تحلیل رفتار انتخاباتی ایرانیان، عواملی نظیر پایگاه طبقاتی رأی‌دهندگان، هویت قومی رأی‌دهندگان و نامزدها، جنسیت نامزدها و سن رأی‌دهندگان را در نحوه تصمیم‏گیری انتخاباتی شهروندان مؤثر می‏داند. البته به خاطر محدودیت حجم مقاله، از بررسی عواملی نظیر دین، نظام سیاسی و نوع کنش‏گری برگزارکنندگان انتخابات در این نوشتار صرف نظر شده است. همچنین، با ذکر نمونه‏هایی از ادوار گذشته انتخابات، بر این نکته نیز تأکید شده که عوامل اجتماعی به صورت تک‏عاملی عمل نکرده و در ارتباط با یکدیگر معنا می‏یابند.