فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده مهم‌ترین عامل در پیشرفت هر جامعه و عدم وابستگی آن در تمامی عرصه‌ها به سایر جوامع، نیروی انسانی همان جامعه است. دانش‌آموزان به عنوان مهم‌ترین نیروی انسانی، اساس جامعه و آینده‌سازان کشور تلقی شده و عملکرد تحصیلی آن‌ها ارتباط مستقیمی با پیشرفت کشور متبوعشان دارد. یکی از مؤلفه‌های مؤثر در عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان عامل فرهنگ است، به طوری که به هر اندازه سرمایۀ فرهنگی بیشتر باشد عملکرد تحصیلی آنها نیز بیشتر خواهد بود. از آن جایی که کتب درسی دین و زندگی متوسطه دوم اشاعه‌دهندۀ فرهنگ می‌باشد، در این پژوهش به تحلیل محتوای این کتب با رویکرد توجه به مؤلفه‌های فرهنگی در بعد فردی و اجتماعی می‌پردازیم. روش پژوهش، توصیفی و از نوع پژوهش کمی بوده و رویکرد پژوهش، کاربردی است. جامعۀ پژوهش، کتب دین و زندگی است: پایۀ اول 168 صفحه، پایۀ دوم 240 صفحه و پایۀ سوم 176 صفحه. یافته‌های پژوهش حاکی است مؤلفان این کتب به بررسی حجاب‌شناسی، مسئولیت‌پذیری، نفی تجمل‌گرایی، صله رحم، وفای به عهد، حفظ عزت نفس پرداخته‌اند. تحقیقات نشان می‌دهد مؤلفان اهتمام ویژه‌ای به بررسی نیازهای فرهنگی در بعد فردی داشته‌اند؛ این در حالی است که بعد اجتماعی نیازهای فرهنگی نیز در درجۀ اهمیت بالایی قرار دارد.