فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده اگر جامعه­‌شناسی سیاسی بر تأثیر نیروهای اجتماعی بر مناسبات سیاسی متمرکز است، در مقابل نظریۀ سیاسی بر تأثیر سامانۀ سیاسی بر مناسبات اجتماعی انگشت می­‌گذارد و نوشتار حاضر بر آن است تا با استفاده از رهیافت نظریۀ سیاسی به بررسی تأثیر نظام سیاسی بر مناسبات و صورت‌­بندی اجتماعی بپردازد. در این نوشتار نشان می­‌دهیم که چگونه دموکراسی نمایندگی می­‌تواند از گذر تمهید بسترهای نهادی امنیت سوژه‌­مبنا و ارتقای سطح سوژگی جمعی به تقویت تاب‌­آوری اجتماعی بینجامد. دموکراسی نمایندگی مبتنی بر تمایز میان دولت، جامعۀ سیاسی و جامعۀ مدنی است و این تمایزگذاری موجب توانمند­سازی افراد و گروه‌های اجتماعی می­‌شود به نحوی که آنها به طور فزاینده­ای در مدیریت کلان کشور نقش‌­آفرینی می­‌کنند و این نقش‌­آفرینی حس تعلق آنها را به جامعۀ سیاسی افزایش می­دهد؛ امری که به نوبۀ خود افزایش سطح تاب­‌آوری در برابر دشواری‌های اجتماعی ناشی از پیامدهای کنش سیاسی را به همراه دارد. در برابر اگر جامعۀ سیاسی را درون دولت ذوب کنیم، به سرعت تکثری از منافع اجتماعی قربانی کنشِ یکپارچه­‌ساز دولت خواهد شد و نتیجۀ آن تهدید امنیت سوژه‌مبنا و تضعیف تاب­‌آوری اجتماعی خواهد بود. نوشتار حاضر می‌­کوشد تا به معرفی سازوکارهای سیاسی افزایش تاب‌­آوری اجتماعی بپردازد. منطق علی بحث حاضر را می‌­توان این‌گونه تلخیص کرد: صورت­‌بندی نظام سیاسی و سازوکارهای سیاسی به مثابه متغیر مستقل، امنیت سوژه‌مبنا به مثابه متغیر واسطه و تاب­آوری اجتماعی به مثابه متغیر وابسته.