نویسنده = آقایی، محمد صادق
تعداد مقالات: 1
امنیت پایدار نظام جمهوری اسلامی ایران؛ بررسی اسناد کلان

امنیت پایدار نظام جمهوری اسلامی ایران؛ بررسی اسناد کلان

دوره 28، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 11-48

https://doi.org/10.22034/ssq.2026.540757.4302

نوراله قیصری، محمد صادق آقایی

چکیده مقاله حاضر تلاشی برای بررسی موضوع «امنیت پایدار» در اسناد کلان نظام جمهوری اسلامی ایران شامل قانون اساسی، سند چشم‌انداز ایران 1400، قوانین برنامه‌های توسعه اول تا پنجم و سیاست‌های کلی برنامه‌های پنجم، ششم و هفتم توسعه و پیشرفت جمهوری اسلامی ایران است. پرسش اصلی مقاله این است که «در اسناد کلان نظام جمهوری اسلامی ایران چه روایتی از امنیت پایدار و اقدامات پایدارکننده امنیت ارائه شده است؟». در مقاله پس از بررسی سوابق نظری، مفهومی، روشی و موردی موضوع در منابع مختلف، ضمن تعریف مفاهیم «امنیت»، «پایداری» و سرانجام «امنیت پایدار» تلاش شده است مفاهیم، مقولات و مراجع امنیت پایدار در اسناد مذکور بر اساس چهار بعد سیاسی- اجتماعی، اقتصادی، امنیتی- دفاعی و زیست‌محیطی جستجو و استخراج شود. روش بررسی تحلیل مقوله‌ای اسناد و رهیافت پژوهش به پایداری و امنیت پایدار مفهومی نظری و راهبردی بوده است. نتایج حاصله نشان می‌دهد که بعد سیاسی- اجتماعی، بعد اقتصادی و بعد دفاعی- امنیتی به ترتیب بیشترین و بعد زیست‌محیطی کمترین تعداد مفاهیم و اقدامات را به خود اختصاص داده­اند. در خصوص توجه به بعد وضعیتی امنیت پایدار هم همین رتبه‌بندی مشاهده می‌شود، اگرچه در خصوص پایدارسازی وضعیت‌ها در نسبت با یکدیگر، گزاره‌هایی در اسناد مشاهده می‌شود، اما این وجه از پایداری مورد توجه کافی قرار نگرفته است. به‌علاوه به نظر می‌رسد که نگرش حاکم بر اقدامات پایدارکننده بیشتر مبتنی بر فرض ثبات وضعیت‌ها بوده تا متحول و آشوبناک‌بودن آن‌ها؛ موضوعی که در اقدامات پایدارکننده لازم است مورد توجه قرار گیرد.