نویسنده = رضا نظری امامی
تعداد مقالات: 1
پارادایم ژنومیک امنیت ملی

پارادایم ژنومیک امنیت ملی

دوره 28، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 49-77

https://doi.org/10.22034/ssq.2026.569443.4355

محمد مسرور، رضا نظری امامی

چکیده پس از انقلاب هوش مصنوعی که موجب تحولی بنیادین در ابعاد مختلف امنیت ملی شد، «انقلاب ژنومیک» نیز در پیوند با پیشرفت‌های هوش مصنوعی و شکل‌گیری پلتفرم «سلامت عمومی دقیق»، به‌عنوان مرحلۀ بعدی این دگرگونی پارادایمی مطرح می‌شود. سلامت عمومی دقیق به معنای بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای پیشگیری هدفمند از بیماری‌ها و ارتقای سلامت از طریق سنجش دقیق عوامل بیماری‌زا، شرایط محیطی، رفتارها و آسیب‌پذیری‌های جمعیتی است؛ مفهومی که البته فراتر از حوزۀ سلامت، بر امنیت نیز اثرگذار خواهد بود.
مقالۀ حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با روش اسنادی، ضمن توصیف پلتفرم سلامت عمومی دقیق، به بررسی نقش آن در ایجاد تحولی اساسی در نحوۀ جمع‌آوری اطلاعات ژنومیک می‏پردازد و نتایج آن را در امنیت ملی واکاوی می‏کند. ازاین‏رو، پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه به‌واسطۀ تحقق پلتفرم سلامت عمومی دقیق، بدن انسان به حوزۀ جدید جنگ‌ورزی بدل شده و ژنومیک، مرجع جدید امنیت ملی خواهد بود. در چنین شرایطی، جنگ‌های زیستی از حملات محدود به مدل غالب جنگ‌ها تبدیل شده و نقطۀ صفرِ این تقابل‏ها نزدیک خواهد بود. درنهایت، در این پارادایم نوین، نوعی «نظم ژنومیک» ایجاد و محور امنیت و قدرت از سطح فرد و دولت به «ژنوم» منتقل می‌شود؛ به‏گونه‏ای که انسان در قالب داده‌های زیستی بازتعریف شده و حفاظت از داده‌های ژنومیک، معادل صیانت از امنیت ملی تلقی می‌شود. در پایان، با بررسی شرایط کشور ایران، لزوم توجه به این تحولات جهانی و تدوین هندسه نوین امنیت ملی بررسی خواهد شد.