فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده سیاستگذاری فرهنگی طی سه دهه اخیر دستخوش تحولاتی شده است که در قالب چرخش‌های مفهومی، دامنه اهداف، بازیگران و ابزارهای سیاستگذاری را گسترش داده‌اند. با وجود گسترش این ادبیات، تصویری منسجم از روند این تحولات و نسبت آن با مطالعات ایرانی در دسترس نیست. پژوهش حاضر با هدف یک مرور علمی (نقشه‌برداری/ مرور گستره‌ای) از رویکردها و چرخش‌های مفهومی کلیدی در سیاستگذاری فرهنگی از دهه ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. روش پژوهش، مرور دامنه‌ای بر اساس چارچوب آرکسی و اومالی (۲۰۰۵) و راهنمای PRISMA-ScR (۲۰۱۸) است. پس از جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های داده بین‌المللی و داخلی ۱۶۵ منبع شناسایی و پس از غربالگری، ۴۹ منبع وارد تحلیل شدند.
یافته‌ها نشان می‌دهد ادبیات سیاستگذاری فرهنگی حول هشت چرخش مفهومی شکل گرفته است. این چرخش‌ها شامل ابزاری ، گفتمانی ، مشارکتی ، شبکه‌ای، دیجیتال، تاب‌آوری و اخلاق/ عدالت می‌شوند و فرهنگ را از حمایت هنری به ابزار اقتصادی، قدرت گفتمانی و تاب‌آوری تبدیل کرده‌اند. همچنین مفاهیمی مانند هژمونی، حکومت‌مندی، مقاومت، ساختار احساس، فرهنگ عامه و ذائقه در تبیین این چرخش‌ها نقش محوری دارند. بررسی مطالعات ایران نیز نشان می‌دهد پژوهش‌های داخلی بیشتر بر مسائل اجرایی، نهادی و بومی متمرکز بوده‌اند. این یافته‌ها تصویری منسجم از سیر تحول مفاهیم سیاستگذاری فرهنگی ارائه می‌کند و شکاف‌های پژوهشی موجود در ادبیات ایران را آشکار می‌سازد.