فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده برابری یا عدالت فرهنگی، یکی از حوزه‏های مهم و البته فراموش‏شده نابرابری‏های منطقه‏ای است. بر این اساس، این مقاله با هدف شناسایی، اعتبار‏بخشی و وزن‏دهی به شاخص‏های عدالت فرهنگی در ایران نگارش شده است و در آن، ضمن اینکه تلاش شده تا مسئله عدالت فرهنگی با کمک نظریه‏های اجتماعی و سیاسی شرح داده شود، با مرور اسناد بالادستی و نظریه‏ها و رویکردهای مختلفی که به این مسئله پرداخته‏اند، سعی نویسندگان بر آن است که مجموعه‏ای از شاخص‏ها برای سنجش وضعیت عدالت فرهنگی در استان‏ها و مناطق ایران ارائه شود. روش پژوهش، تلفیقی از رو‏ش‏های اسنادی، دلفی و پرسش‏نامه‏ای است.
 

چکیده طی یک دهه اخیر، اکثر رشته‌های دانشگاهی به ضرورت انجام طرح‌های تحقیقاتی محیط‌شناسی واقف بوده و محققان فراوانی، به‌ویژه در رشته مطالعات راهبردی و امنیتی، در این حوزه مشغول تحقیق شده‌اند. این در حالی است که همچنان ضعف‌های روش‌شناختی متعددی بر طرح‌های محیط‌شناسی مترتب است. بر این اساس و با عطف نظر به خلأ و دغدغه‌های موجود، در نوشتار حاضر، ضمن مرور مفهوم محیط و خاستگاه و جایگاه آن در رشته‌های مختلف علمی، تلاش می‌شود چارچوب منقح و منظم برای اجرای چنین طرح‌های پژوهشی تدوین و پیشنهاد شود. بنابراین، هدف اصلی مقاله تدوین و ارائه چارچوبی ‌روش‌شناختی برای پژوهش‌های محیط‌شناسی است. پیش‌فرض کلی مقاله آن است که ارائه این چارچوب امکان‌پذیر است و با تلفیق رویکردهای مختلف، روش‌شناسی‌های علوم اجتماعی و دغدغه‌های مطالعات امنیتی، می‌توان به تدوین مبنای روش‌شناختی در این حوزه پرداخت.  

چکیده

چکیده

هدف اصلی از تحلیل‌ها‌ی امنیتی ـ اطلاعاتی، آینده‌نگری و هشداردهی نسبت به رویدادها و وقایع در آینده است تا از بروز بحران‌ها، غافل‏گیری‌ها و شکست‌های امنیتی جلوگیری شود. مهمترین ادعای این نوشتار آن است که اتخاذ رویکرد آینده‌نگرانه و ایجاد نظام هشداردهی مناسب، می‏تواند منجر به تقویت نقش سرویس‏های اطلاعاتی در تولید پیش‏آگاهی نسبت به وقایع شده و از وقوع وضعیت‏های غافل‏گیرانه بکاهد. نظام هشداردهی نیز باید مبتنی بر تعیین احتمالات، تأثیرات هر احتمال و رتبه‏بندی احتمالات باشد. در این صورت، تحلیل اطلاعاتی می‌تواند به انجام وظایف اصلی و ذاتی نزدیک شود.

چکیده چندی است که در تجزیه و تحلیل‌های نوین راهبردی به موضوع جرایم سازمان‌یافته به عنوان یکی از تهدیدات امنیتی پرداخته می‌شود. هر چند در اکثر این موارد ارجاعی به سوابق اصلی و جایگاه این موضوع در حوزه علوم اجتماعی و نیز علم حقوق صورت نمی‌گیرد و اکثر آنها از عمق لازم برخوردار نبوده و وارد مباحث فنی این موضوع نمی‌شوند، اما این امر نشان می‌دهد که تحلیل‌گران مطالعات امنیتی، به تدریج به ضرورت توجه به آن پی‌برده‌اند. در این نوشتار برآنیم تا بر اساس رهیافت‌ها و ادبیات موجود به تجزیه و تحلیل‌  دقیق و جامعی از مفهوم، ابعاد و مدل‌های نظری جرایم سازمان‌یافته پرداخته و در نهایت رابطه این ‌گونه جرایم با ثبات سیاسی، نظم اجتماعی و امنیت ملی را مورد بررسی قرار دهیم. برای این منظور ابتدا سنخ‌شناسی جرایم سازمان‌یافته بر مبنای حوزه فعالیت (داخلی و فراملی)، نوع فعالیت  (قاچاق، فساد سازمانی و سیاسی و پول‌شویی) و نوع سازمان (مافیایی، جنایی و تروریستی)، ارائه می‌شود و پس از آن چارچوب‌های نظری برای تجزیه و تحلیل این جرایم مورد بررسی قرار می‌گیرند. مدل سلسله‌‌مراتبی، مدل حامی ـ مشتری و مدل اقتصادی از این جمله‌اند. بخش پایانی مقاله به تشریح سیاست کیفری در قبال این جرایم و چارچوبی برای برآورد آنها در سطح واحد سیاسی اختصاص دارد.

چکیده دین همواره نیرومندترین عامل ایجاد نظم و ثبات در ابعاد گوناگون روابط اجتماعی و سیاسی بوده است و باورهای مذهبی، تداوم اجتماع را از طریق معنابخشی به حیات جمعی و قاعده‌مندسازی مناسبات گروهی، تضمین کرده‌اند. در عین حال دین مقوله‌ای تفسیرپذیر است و از این‌رو منشاء تاریخی شکل‌گیری نحله‌ها، فرقه‌ها و دستجات مختلف بوده است که پیامد آن شقاق اجتماعی و ناپایداری سیاسی است. در این شرایط، گروه‌های منشعب غالباً در جستجوی تشکیل جماعتی کوچک‌تر از جامعه ملی هستند و فرآیند ادغام اجتماعی را مختل می‌کنند.مقاله حاضر ضمن اذعان به کارکردهای انتظام‌بخش و انسجام‌آور آئین‌های مذهبی؛ تنها به بررسی و تبیین جامعه‌شناختی تأثیرات مختل‌کننده فرقه‌گرایی مذهبی در روند استقرار نظم و ثبات سیاسی می‌پردازد و این فرضیه را به آزمون می‌گذارد که فرقه‌گرایی مذهبی، تهدیدی نرم برای ثبات سیاسی و محملی برای بروز خشونت در اجتماع است.بر این اساس، فرقه‌ها در مقام اپوزیسیون اجتماعی هیأت حاکمه، نقش مهمی در تزلزل وحدت سیاسی و تضعیف مبانی مشروعیت حکومت ایفا می‌کنند. این گروه‌ها ممکن است سیاست خارجی دولت را تحت تأثیر قرار داده و عامل تحریک خارجی علیه دولت مستقر باشند.