فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده   چشم‏انداز تحولات سیاسی جهان عرب، با توجه به جنبش‏های اعتراضی اخیر، تابع متغیرهای متعددی است. نیروها یا کنش‏گران خارجی مجموعه‏ای از مهمترین متغیرهایی هستند که آینده سیاسی جهان عرب را تحت تأثیر قرار داده‎‏اند. نحوه موضع‏گیری و دخالت کنش‏گران خارجی- شامل دولت‏ها، نهادهای بین‏المللی دولتی و کنش‏گران غیردولتی- در امور کشورهای عربِ درگیر با اعتراضات، تابع متغیرهای دیگری است که امنیت و منافع اقتصادی در رأس آنها قرار دارند و سپس، ملاحظاتی چون دموکراسی، حقوق بشر و رهایی از سلطه قدرت‏های بزرگ مطرح می‏شود. در عمل، بیشتر دخالت‌ها از سوی کنش‌گران دولتی صورت گرفته و این دخالت‌ها، اکثراً به نفع هواداران تحولات بوده است.

چکیده

به رغم توسعه مناسبات اقتصادی ایالات متحده و چین طی دهه‏های اخیر، هنوز مسایل سیاسی - امنیتی مختلفی به عنوان محرک تعارض و اختلاف بین دو کشور عمل می‏کنند. هر دو دولت تلاش کرده‏اند حیطه همکاری‏های اقتصادی را از اختلافات سیاسی - امنیتی جدا کرده و از آسیب‏دیدن منافع متقابل جلوگیری کنند. با این وجود، این سؤال همچنان مطرح است که آینده روابط دو کشور به چه سمت و سویی می‏رود. آیا همکاری‏ها موجب تخفیف تعارض‏ها خواهد شد یا تعارض‏ها موجب تخفیف همکاری. به نظر می‏رسد، حداقل در کوتاه‏مدت، همکاری‏های اقتصادی طرفین ادامه خواهد داشت و همانطور که طی سال‏های اخیر اتفاق افتاده، مسائل مورد اختلاف را تحت‏الشعاع قرار خواهد داد. ایران نیز از موارد موضوع اختلاف است که قابل مدیریت می‏باشد، چرا که برای چین استمرار همکاری با ایالات متحده اولویت دارد.

چکیده نحوه تعامل چندجانبه‏گرایی حاکم بر گات / سازمان جهانی تجارت و منطقه‏گرایی حاکم بر گروه‏بندی‏های ترجیحی، یکی از مسایل مهم و پیچیده عرصه تجارت بین‏الملل است. در حالی که چندجانبه‏گرایی بر عدم تبعیض (با تکیه بر اصول رفتار ملی و ملت کامله‏الوداد) در تجارت بین‏الملل تأکید دارد، منطقه‏گرایی به رفتارهای ترجیحی میل می‏کند. با این وجود، هر دو به موازات هم رشد کرده‏اند و اغلب دولت‏ها از هر دو گزینه در کنار هم استفاده می‎‏کنند؛ به خصوص طی یکی دو دهه اخیر که در پی مذاکرات دور اوروگوئه، توافق‏های گسترده‏ای به صورت چندجانبه به عمل آمده و سازمان جهانی تجارت جایگزین گات شده، موج نوین و گسترده‏ای از منطقه‏گرایی رشد یافته است. با وجود ناهم‏خوانی‏هایی که به صورت کلی بین چند جانبه‏گرایی و منطقه‏گرایی مطرح است، شرط «بازبودن» می‏تواند منطقه‏گرایی را در سازگاری و حتی تکمیل چندجانبه‏گرایی قرار دهد.

چکیده استراتژی امنیتی مبتنی بر حضور، نفوذ و مداخله‌گرایی ایالات متحده در منطقه خلیج‌فارس که قدمتی چنددهه‌ای دارد، از مناظر مختلف مورد تحلیل قرار گرفته است. این استراتژی به طور طبیعی تحت تأثیر ملاحظه خاصی نبوده و ملاحظات متعددی به آن جهت داده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد که نقش ملاحظات اقتصادی تعیین کننده‌تر بوده است. امنیت جریان انرژی، جذب درآمدهای نفتی و حفاظت از هژمونی دلار، عمده‌ترین ملاحظات اقتصادی استراتژی مذکور را تشکیل می‌دهند. ملاحظات اقتصادی آمریکا در منطقه خلیج‌فارس تابع مستقیم استراتژی کلی این کشور در عرصه بین‌المللی است. بر اساس این استراتژی، ایالات متحده از جریان آزاد و منظم اقتصاد بین‌الملل حمایت می‌کند. چنین رویکردی ریشه در این واقعیت دارد که با توجه به توانمندی‌ها و قابلیت‌های برتری که آمریکا در عرصه بین‌الملل دارد، بیشترین فرصت‌های بهره‌برداری نصیب این کشور خواهد شد و هژمونی آن در عرصه جهانی پشتوانه قوی‌تری به دست خواهد آورد.