فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده آنچه سازمان‏های پلیسی را به چالش می‏کشاند و موجبات بازنگری و تجدیدنظر در امنیت‏بخشی می‏گردد، نحوه نگرش به امنیت و به دنباله آن، سازوکارهای امنیت در چشم‏انداز آینده است. به عبارت دیگر، حوزه امنیت مستثنی از سایر پدیده‏های اجتماعی و سیاسی نیست و به مرور زمان باید در جهت اهداف مطلوب دستخوش تغییر شود. از این‏رو، با حوزه معنایی امنیت قدیم و رویکردهای گذشته، نمی‏توان به تحقق امنیت برای جامعه آینده خوش‏بین بود و با سرمایه‏های اجتماعی گذشته به انجام امور جمعی آینده پرداخت.با عنایت به این رویکرد و با توجه به شرایط در حال گذار ایران، در مقاله حاضر، به امنیت مضیق و موسع به عنوان تبلور امنیت گذشته و آینده پرداخته و بر اساس آن، پلیس حداکثری و حداقلی مورد مقایسه قرار گرفته است.

چکیده امنیت اجتماعی به عنوان یکی از مهمترین تمهیدات در راستای حفظ حیات گروههای اجتماعی در مقابل قدرت برتر و انحصاریی که نمایندگی آن را دولت به دوش می‌کشد و همچنین ایجاد زمینه‌ای برای برخورداری گروههای مختلف اجتماعی از فرصت‌ها، امکانات و تسهیلات به منظور دستیابی به اهداف کارکردی خویش، مطرح شده است. مقاله حاضر پس از سیری گذرا به گونه‌های امنیت، اقتضائات اجتماعی را در باب امنیت اجتماعی مورد ملاحظه قرار داده و پس از بررسی وجوه تمایز مرزهای مفهومی امنیت اجتماعی از امنیت ملی و امنیت عمومی، امکان جایگزینی امنیت اجتماعی را به عنوان بدیلی برای امنیت ملی بررسی نموده است. بر این اساس، تحقق امنیت اجتماعی باعث گشایش درهای سازگاری و افزایش مراودات بین گروهها و اقشار اجتماعی گوناگون می‌گردد و در مجموع فضای اجتماعی بازتری را ایجاد می‌کند. امنیت اجتماعی گرچه در بدو تولد با هدف امنیت‌بخشی برای گروههای قومی و مذهبی بزرگ که در سطح فراملی و فروملی نقش‌آفرینی می‌کردند، طرح شد؛اما در مجموع سازوکارهای لازم را به‌عنوان بدیل امنیت ملی در دست ندارد.

چکیده تأمل در رهیافت امنیت اجتماعی با هدف تبیین نسبت نظری امنیت و هویت، از رویکردهای متأخر در مطالعات امنیتی بویژه در میان اروپائیان بوده است و نو واقع‌گرایانی چون باری‌بوزان و اندیشمندان مکتب کپنهاگ را در توضیح معماهای امنیتی در سطوح درون دولتی و میان دولتی یاری داده است. اصطلاح امنیت اجتماعی را نخستین بار باری‌بوزان در کتاب «مردم، دولتها و هراس» به کاربرد و مسائل آن را شامل تهدیداتی دانست که هویت جامعه را مورد تعرض قرار می‌دهند. بر این اساس مهمترین مفروضه رهیافت امنیت اجتماعی دلالت‌گر آن است که بقا و دوام هر جامعه‌ای منوط به حفظ هویت آن می‌باشد. این ویژگی به خصوص در باب اجتماعاتی که فاقد دولتند نمود بارزتری دارد و واکنش آنها به تهدیداتی که متعرض هویتشان می‌شود اهمیت سیاسی و امنیتی افزونتری پیدا می‌کند. این تهدیدات ممکن است شامل مواردی چون ممنوعیت بکارگیری زبان، نام و یا لباس خاص یا تبعید و کشتار اعضای یک اجتماع هویتی باشد و ابراز هویت آنها را امکان‌ناپذیر کند. بر این اساس مقاله حاضر با عملیاتی کردن مفهوم معمای امنیتی در سطح درون دولتی، بر آن است تا هویت‌های متمایز خودی و دیگری در روابط اجتماعی را بازنمائی کند.

چکیده نظام‌ نوین‌ جهانی‌ از همان‌ آغاز با ناامنی‌، هرج‌ و مرج‌، بحران‌ و جنگ‌ روبه‌رو بوده‌ است‌. بسیاری‌ از گروه گرو ههای‌ قومی‌، نژادی‌، مذهبی‌ و غیره‌ که‌ در سالهای‌ گذشته‌ در چارچوب های‌ سیاسی‌ ـ اجتماعی‌ نسبتاً  آرامی‌ در کنار یکدیگر زندگی‌ می‌کردند، اکنون‌ پس‌ از پایان‌ جنگ‌  سرد، نزاع ‌جدیدی‌ را به خاطر هویت‌ جویی‌ در سراسر جهان‌ تجربه  می‌کنند. آنها که‌ فکر  می‌کردند  با پایان ‌جنگ‌ سرد و رقابت های‌ تسلیحاتی‌ ، نظامی‌ و ایدئولوژیک‌  افسار گسیخته‌، جهان‌ می‌رود از امنیت‌ و ثبات‌ سازنده‌ای‌ برخوردار گردد، بزودی‌ از این‌ اندیشه‌ خام‌ سرخورده‌ شدند.