فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده بدون‌ تردید انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ در سال های‌ 9 - 1978 نتیجه‌ اجتناب‌ ناپذیر تحولاتی‌ بود که‌در طول‌ دهه‌ های‌ قبل‌ رخ‌ داده‌ بود. ساختار سیاسی‌ ـ فرهنگی‌ ایران‌ دوباره‌ با مسأله‌ای‌ جدیدی‌ مواجه‌ گردید، یعنی‌ خاندان‌ پهلوی‌ می‌خواست‌ از یک‌ ساختار مونارشی‌ به‌ دولتی‌ مدرن‌، اقتدارگرا و سکولار مبدل‌ شود، در چنین‌ شرایطی‌ بود که‌ نیروهای‌ چپ‌ و ملی‌ گرا در صحنه‌ سیاسی‌ ایران‌ ظاهر شدند. به‌ علاوه‌، علمای‌ دینی‌ نیز، چندین‌ دهه‌ برای‌ تأثیرگذاری‌ در مسایل‌ جامعه‌ هیچ‌گونه‌ تلاش‌ جدی‌ نکردند. با این‌ وجود، قدرت‌ و استحکام‌ مذهب‌ به‌ عنوان‌ نیرویی‌ اساسی‌ در سرتاسر تاریخ‌ ایران‌ مدرن‌ بسیار قابل‌ توجه‌ و غیر قابل‌ اغماض‌ بوده‌ است‌ و ما به‌ همین‌ دلیل‌ موجه‌، تمام‌ رهبران‌، شخصیت‌ها، نهادها و جنبش‌ های‌ گذشته‌ را به‌ نحوی‌ در گذار بزرگ‌ ایران‌ به‌ انقلاب‌ 9 – 1978 سهیم‌ می‌دانیم‌.