فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده کشورها برای مقابله با تهدیدات رو به گسترش سایبری و همچنین کسب فرصت‏های گسترده و جلوگیری از عقب‏ماندگی سایبری، نیازمند تدوین راهبرد سایبری جامع و کارآمدی مطابق با ماهیت خاص و پویای فضای سایبر هستند. بدین منظور تقریباً تمام کشورهای توسعه‏یافته سایبری طی چند سال گذشته حداقل یک یا چند راهبرد سایبری داشته‏اند. برای نمونه، ایالات‌متحده آمریکا به‌عنوان پیشگام‏ترین کشور دنیا در حوزه سایبری، در کنار سایر کشورهای عضو ناتو، دارای حداقل دو یا سه راهبرد سایبری هستند که تاکنون عملیاتی شده‏اند

چکیده در شرایط کنونی که امنیت فضای سایبر برای کشورهای مختلف از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، برای دریافتن فرصت‏ها و دفع تهدیدهای آن، باید راهبرد جامع، به‏روز و پویایی داشت. داشتن راهبردی این‌چنینی نیز مستلزم شناخت فضای سایبر و آسیب‏پذیری‏های اصلی کشور در این فضاست. بر این اساس، راهبردی می‏تواند موفق باشد که طراحان آن حداقل بر سه حوزه تسلط داشته باشند؛ 1. شناخت عمیق، ماهیت‏محور، روندمحور و دوراندیش از فضای سایبر؛ 2. آگاهی از آسیب‏پذیری‏های اصلی کشور در حوزه سایبری و تلاش برای پوشش و تقویت ‏آن‌ها؛ 3. آشنایی با انواع تهدیدهای سایبری و چگونگی ترکیب تهدید با آسیب‏پذیری و تلاش برای شناخت و اجرای راه‏کارهای مقابله‏ای با آنها. با وجود اهمیت این موضوع، سؤال اصلی این نوشتار این است که مهم‏ترین آسیب‏پذیری جمهوری اسلامی ایران در حوزه سایبر کدامند؟ نویسنده این نوشتار معتقد است با توجه به روندها و رویدادهای گذشته و تجربه سایر کشورها، پیچیدگی و مشکل‏بودن شناخت فضای سایبر، کاربربودن در تمامی عرصه‏ها، ضعف در اعتماد عمومی نسبت به دولت در حوزه سایبری، نداشتن راهبرد جامع و کارآمد سایبری و جزیره‏ای عمل‏کردن و همگام‏نبودن با فضای انقلاب سایبری از جمله مهم‏ترین آسیب‏پذیری‏ها و چالش‏های کشور در حوزه سایبر هستند.

چکیده اسرائیل نخستین ‏بار در تاریخ نظامی خود، در آگوست 2015 سندی تحت عنوان «راهبرد نیروی دفاعی» با امضای «گادی آیزینکوت»رئیس ستاد ارتش این رژیم و به زبان عبری منتشر کرد. برگردان انگلیسی این سند در آگوست 2016 توسط «گراهام آلیسون» و «مرکز بالفر» منتشر شد. سند مذکور شامل دیباچه‏ای از رئیس ستاد ارتش، مقدمه و پنج فصل نسبتاً مفصل است. در این نوشتار، تلاش می‏شود ضمن معرفی خلاصه‏ای از مهم‏ترین محورهای فصول مختلف راهبرد نظامی اسرائیل، منطق راهبردی و نوع رویکرد و نگاه طراحان این راهبرد نسبت به مقوله امنیت، به ‏ویژه امنیت نظامی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.


 

چکیده مهم‏ترین عوامل شکل‏دهنده و تأثیرگذار بر فرهنگ راهبردی جمهوری اسلامی ایران چه مواردی هستند؟ تحت تأثیر این عوامل، فرهنگ راهبردی جمهوری اسلامی بر چه محورها و شاخص‏های استوار است؟ به نظر می‏رسد مهم‏ترین عوامل شکل‏دهنده و تأثیرگذار بر فرهنگ راهبردی جمهوری اسلامی ایران شامل مواردی چون اسلام شیعی، عوامل اقتصادی، حافظه تاریخی، موقعیت جغرافیایی، تجربه جنگ 8 ساله و درک واقعیات بین‏المللی باشند. ضمن اینکه بدبینی به بیگانه، پایداری و مقاومت، بی‏اعتمادی راهبردی، ابهام راهبردی، عمل‌گرایی، خوداتکایی و بازدارندگی، مهم‏ترین محورها و شاخص‏های فرهنگ راهبردی جمهوری اسلامی ایران هستند. با عنایت به اهمیت این بحث، هدف مقاله حاضر ارزیابی و شناخت زمینه‏های ایجابی، سازنده و همچنین، اصول و شاخص‏های فرهنگ راهبردی جمهوری اسلامی ایران است. بدون تردید، این امر کمک فراوانی به درک دکترین و برنامه‏های نظامی کلان و همچنین، سبک دفاعی و نظامی جمهوری اسلامی ایران می‏نماید.