فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده گفتمان‌ها همواره در پیکار و ستیز باهم‌اند و در این میان، گاه برجستگی می‌یابند و گاه به حاشیه می‌روند. حاشیه‌ای‏ شدن به معنای نابودی نیست، بلکه به معنای از دست‏ دادن توان کنش‌گری سیاسی و خفته ‏ماندن است. خفته‏ ماندن همیشگی نیست بدین معنا که همواره امکان بازگشت بازندگان و برون‌رفت سوژه‌ها از جایگاه سوژگی و بازیابی توان کنش‌گری سیاسی وجود دارد. اینک گفتمان باستان‌گرایی بازنمون چنین بازگشت و برون‌رفتی است که نمود آن را می‌توان هم در پهنه‌ اجتماع و هم در سپهر رسانه دید؛ از این‌ رو، نوشتار کنونی، می‌کوشد بدین پرسش پاسخ دهد که «زمینه‌های بازخیزی این گفتمان در ایران کنونی کدام‌اند؟» با بهره‌گیری از نظریه‌ «معمای امنیت هویت» و روش‌شناسی «گفتمانی– شناختی،» نشان داده می‌شود که این بازخیزی در هویت‌سازی تک‌ساخت جمهوری اسلامی، گروه‌بندی‌های گفتمانی، نابرابری‌های میان‌فرهنگی و احساس خودگسلی و هراس هستی‌شناختی هواداران فرهنگ باستان ریشه دارد. همچنین این بازخیزی را می‌توان پیکربندی گونه‌ای هویت مقاومت دانست.

چکیده باستان‏ گرایی به‏عنوان رویدادی آرام و پیش‌رونده در جامعه ایران دلالت‌های فرهنگی، سیاسی، تاریخی و امنیتی دارد. این مقاله در پی پاسخ‌ به این پرسش است که این رویداد چه تأثیری بر امنیت فرهنگی- سیاسی جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت؟ استدلال نویسندگان این است که گفتمان باستان‌خواهی آریاگرا متفاوت از ملی‏گرایی شهروندمحور است و می‌تواند به آشوبناکی ساخت فرهنگی– سیاسی بینجامد؛ زیرا گفتمان باستان‌گرایی «کنشی تفسیری» و «روایتی ساخت‏شکن» است که از طریق «چهارچوب‏سازی»، «تاریخ‌مندی» و «بازنمایی» بسترساز مشروعیت‏زدایی و بازاندیشی هویتی می‌شود و از مجرای برساختن «هویت مقاومت» و «دگرپروری» انسجام و ثبات سیاسی– اجتماعی را تهدید می‌کند.