فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده عراق پساصدام از مشکلات و مسائل امنیتی متعددی رنج می‌برد. این مشکلات، عراق را وارد بحران‌های ادواری نموده و ضمن افزایش شدید هزینه‌های انسانی، مادی و معنوی، مانع از قرارگرفتن این کشور در مسیر توسعه شده است. بر اساس نظریه «داگلاس نورث»، وجود مراکز متعدد قدرت در یک کشور و رقابت آنها بر سر دستیابی به منافع یا حداکثری ‏کردن منافع و ظرفیت اعمال خشونت آنها علیه یکدیگر، در روند توسعه اختلال ایجاد می‌کند. با بهره‌گیری از نظریه نورث، سؤال اصلی مقاله عبارت است از: «جریان‌های سیاسی عراقی به لحاظ اعمال خشونت دارای چه ظرفیتی هستند و راهکارهای کنترل خشونت در عراق کدامند؟» این مقاله برای پاسخ به سؤال تحقیق، از منابع کتابخانه‌ای برای جمع‌آوری داده‌ها و از روش توصیفی– تحلیلی برای تحلیل یافته‌ها بهره ‌گرفته است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد «ظرفیت اعمال خشونت جریان‌ها و گروه‌های عراقی علیه یکدیگر» در فرایند «توزیع منافع» بالا بوده و مهمترین راهکار کنترل این ظرفیت که یکی از موانع اصلی توسعه به شمار می‌رود، عامل «داور» است. عامل «داور» می‌تواند با نظارت بر روند توزیع رانت (منافع)، تضمین‏ کننده روند باثبات توسعه در دوران گذار و فراهم‏ کننده شرایط برای قرارگرفتن عراق در آستانه تحول به سمت یک کشور توسعه ‏یافته بر اساس تعریف بومی از توسعه باشد.