کلیدواژه‌ها = تروریسم
تعداد مقالات: 22
شورای امنیت سازمان ملل متحد و شکل‌گیری رژیم مقابله با تروریسم

شورای امنیت سازمان ملل متحد و شکل‌گیری رژیم مقابله با تروریسم

دوره 23، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 255-282

حسین قریبی، سالار نامدار وندایی

چکیده این مقاله به بررسی رژیمی که شورای امنیت سازمان ملل متحد، به‌عنوان عالی‌ترین نهاد مسئول حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، به‌منظور شکل‌دهی به مبارزه همه‌جانبه علیه تروریسم ایجاد کرده است، می‏ پردازد. این رژیم متشکل از دو جزء ماهوی و اداری-تشکیلاتی است که در قطعنامه‌های با موضوع مقابله با تروریسم شورای امنیت به‌ویژه قطعنامه 1373 تجلی پیدا کرده است. «چالش تعریف تروریسم»، «الزام دولت‌ها به همکاری برای سرکوب تروریسم»، «منع پشتیبانی از تروریسم»، «اجرای تحریم‌های وضع ‏شده از سوی شورای امنیت» و «جرم‌انگاری و تعقیب کیفری تـروریسم» اصول اختصاصی جزء ماهوی این رژیم هستند. کمیته مقابله با تروریسم شورای امنیت و مدیریت اجرایی دبیرخانه آن و همچنین، ساختارهایی که در قالب گروه ویژه اقدام مالی و سایر نهادهای بین‏ المللی مانند ایکائو یا اینترپل ایجاد شده ‏اند و به شورا گزارش می‌دهند، جزء اداری- تشکیلاتی رژیم بین‌المللی مقابله با تروریسم هستند. 

چارچوبی برای سنجش عوامل و زمینه‏‌های گرایش به گروه‎های تروریستی

چارچوبی برای سنجش عوامل و زمینه‏‌های گرایش به گروه‎های تروریستی

دوره 23، شماره 2، تابستان 1399، صفحه 7-32

رضا خلیلی، سلمان دست ‏افشان

چکیده با وجود اینکه دیدگاه‏ها و نظریات در مورد عوامل و زمینه‏‌های گرایش به گروه‏های تروریستی بسیار متنوع و متفاوت است، اما در پاسخ به این پرسش که چه عوامل و زمینه‏‌هایی باعث گرایش افراد به گروه‏های تروریستی می‏شوند، پنج رویکرد روان‏شناختی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در ادبیات موجود قابل تشخیص است که هر کدام بخشی از پاسخ را ارائه می‏کنند؛ در حالی که هیچ‏‌کدام جامع و مانع نیستند و به تنهایی توان پاسخ‏گویی به چگونگی و چرایی گرایش افراد به گروه‏های تروریستی را ندارند. در این مقاله، ابتدا دیدگاه‏ها و نظریه‏‌های مختلف در قالب پنج رویکرد فوق مورد بررسی و نقد قرار گرفته و سپس چارچوبی برای درک و تحلیل جامع و دقیق‏تر عوامل و زمینه‏‌های گرایش به گروه‏های تروریستی ارائه ‏می‎شود. نویسندگان معتقدند که برای شناخت جامع و دقیق عوامل و زمینه‏‌های گرایش افراد به گروه‏های تروریستی باید از رهیافت تلفیقی-تطبیقی استفاده شود و چارچوبی مبتنی بر نگاه بین‌‏رشته‏‌ای و تلفیق همه رویکردها را مدنظر قرار داد. بر همین اساس، چارچوب تحلیلی بدیلی مبتنی بر پیوند این رویکردها در سه سطح فردی، ملی و فراملی ارائه شده است.
 

آسیب‌شناسی تغییر مذهب در استان خوزستان

آسیب‌شناسی تغییر مذهب در استان خوزستان

دوره 23، شماره 2، تابستان 1399، صفحه 155-180

علیرضا داودی

چکیده هدف این پژوهش، آسیب‏‌شناسی تغییر مذهب در استان خوزستان است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با راهبرد استقرایی است. جامعه آماری، اساتید دانشگاه و حوزه، خبرگان فرهنگی در استان خوزستان و افراد در معرض تغییر هویت فرهنگی هستند که با استفاده از روش نمونه‏‌گیری تعمدی و قضاوتی، تعداد 25 نفر از اعضای جامعه آماری به عنوان حجم نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار گرد‌آوری داده‏‌ها، مصاحبه آزاد (عمیق) است. متون پیاده‏‌ شده حاصل از مصاحبه ‏ها، با استفاده از نرم ‏افزار Maxqda2018 تحلیل شد. تعداد 9 مقوله‏ اصلی و 39 مقوله‏ فرعی مورد شناسایی قرار گرفتند. یافته‏ ها نشان می‏دهد که عوامل زمینه‏ ای، ساختاری ومداخله‏ ای مهم‏ترین علل بروز و شیوع این پدیده نوظهور در استان هستند. امکان بهره ‏برداری و سوءاستفاده‏ جریان‏های ضدانقلاب تجزیه ‏طلب، تکفیری و تروریستی از گرایش ‏یافتگان به وهابیت در خوزستان، مهم‏ترین آسیب‏ های این جریان خواهد خواهد بود. آسیب‏ های احتمالی آینده تغییر مذهب در خوزستان، تغییر فاز از گروه‏های سنی بالا به جذب و یارگیری از جوانان و نوجوانان؛ از جنسیت مذکر به جنس مونث؛ و از روش پنهانی به روش آشکار معرفی شده است.
 

تکوین و تکامل تحریم ‏های مالی در سیاست خارجی آمریکا

تکوین و تکامل تحریم ‏های مالی در سیاست خارجی آمریکا

دوره 23، شماره 1، بهار 1399، صفحه 83-114

وحید نوری

چکیده آمریکا پیشگام استفاده از تحریم های اقتصادی در سطح جهانی است. از سال 3222 بدین سو با کاربست
در سیاست تحریم هستیم. این مقاله درصدد واکاوی این پدیده » تغییر پارادایم « شاهد » تحریمهای مالی «
بنیان های تحریم های مالی ایالات « پیچیده و چندوجهی و پاسخ به این سؤال اصلی و کانونی است که
فرضیه مقاله این است که تحریمهای مالی مبتنی بر دو بنیان اصلی است که پیشگامی »؟ متحده کدامند
ایالات متحده در آنها، امکان استفاده انحصاری از تحریمهای مالی را برای سیاست خارجی این کشور
فراهم آورده است: نخست، تکوین رژیم حقوقی مبارزه با پولشویی آمریکا و جهانیشدن آن و دوم،
تحریم مالی از چه جایگاهی در « مرکزیت دلار در نظام مالی جهانی. سؤال دوم مقاله این است که
استدلال نویسنده این است که درک سیاستگذاران »؟ سیاست خارجی ایالات متحده برخوردار است
آمریکایی از کارآمدی تحریم های مالی منجر به ارتقاء این ابزار در میان ابزارهای سیاست خارجی و
تبدیل خزانه داری از نهادی حاشیه ای به نهادی مرکزی در هدایت سیاست خارجی و امنیتی ایالات
متحده شده است.

سیاست‏ های ضد تروریستی اتحادیه اروپا؛ روندها، کارآمدی و چشم ‏انداز

سیاست‏ های ضد تروریستی اتحادیه اروپا؛ روندها، کارآمدی و چشم ‏انداز

دوره 21، شماره 79، بهار 1397، صفحه 145-172

علی صباغیان، عباس سروستانی

چکیده این مقاله در راستای بررسی اقدامات نهادی و حقوقی اتحادیه اروپا در مبارزه با تروریسم، این سؤال را مطرح کرده است که سیاست‏های ضد تروریستی اتحادیه اروپا چه روندی را تاکنون طی کرده و چه چشم ‏اندازی برای همکاری و همگرایی این اتحادیه در ایفای نقش بازیگری بین‏المللی در مبارزه با تروریسم قابل ‌تصور است؟ بر اساس فرضیه مقاله، مبارزه علیه تروریسم و تأمین امنیت شهروندان اروپایی یکی از اهداف امنیتی مهم اتحادیه اروپا بوده و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اولویت‏های این اتحادیه باقی خواهد ماند. اتحادیه اروپا برای افزایش اختیارات نهادهای فراملی در زمینه مبارزه با تروریسم، سیاست‏های عمل‌گرایانه‌تری را در پیش خواهد گرفت و ظرفیت نهادهای اروپایی و همکاری‏های مشترک برای مبارزه با تروریسم در آینده بیشتر تقویت خواهد شد.
 

مواضع کلامی شیعه در برابر تروریسم

مواضع کلامی شیعه در برابر تروریسم

دوره 20، شماره 77، آذر 1396، صفحه 7-26

سید محمد ساداتی‏ نژاد

چکیده این نوشتار بر آن است که مواضع کلامی شیعه مانع شکل‏گیری و رشد افراطی‏گری و خشونت‏گرایی و ترویج تروریسم شده و زمینه‏ها و بسترهای لازم سوءاستفاده افراطیون برای توسعه دامنه اهل کفر و مفهوم جهاد به سمت مسلمین و اقدامات جنایی و تروریستی را سد می‏کند. بررسی‏های این پژوهش نشان می‏دهد مواضع کلامی شیعه به‏دلیل پیروی از معارف اهل بیت و تثبیت رویکرد عقل‏گرایی و به‏ویژه با ظهور جریان اصلاح‏گرا در دوره معاصر، در مباحث کلامی اساسی و بنیادین مانند توحید، نبوت، عدل، امامت، معاد، جبر و اختیار، حسن و قبح ذاتی و حجیت عقل و مستقلات عقلیه توسط کسانی چون شهید مطهری، علامه طباطبایی، آیت ‏الله جوادی آملی، حضرت امام خمینی و دیگران، مانع شکل‏گیری و رشد افکار افراط‏گرا و گروه‏های تروریستی در جوامع شیعی شده است. این رویکرد راه خود را در اصول فقه و فقه شیعه پیدا کرده و با راهنمایی و هدایت جامعه و جوانان، مانع رشد و شکل‏گیری تروریسم در میان شیعیان و جوامع شیعی شده است.
 

برداشتی سازه‏ انگارانه از ریشه‌های تروریسم در غرب آسیا

برداشتی سازه‏ انگارانه از ریشه‌های تروریسم در غرب آسیا

دوره 20، شماره 77، آذر 1396، صفحه 27-60

سیامک بهرامی

چکیده این نوشتار درصدد ارائه فهمی هستی‌شناسانه از تروریسم در غرب آسیا با تکیه بر نظریه سازه‌انگاری اجتماعی است. از نظر نویسنده، تروریسم بیش ‌از آنکه پدیده‌ای جنایی یا سیاسی باشد، پدیده‌ای تاریخی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است و بیش ‌از آنکه پدیده‌ای ماقبل مدرن باشد، در بطن مدرنیته و متأثر از ساخت‏ها و کارگزاران آن ایجاد شده است. در واقع، تروریسم معنایی از معانی مدرنیسم است که از درون ساخت‏های الزام‏بخش آن ایجاد شده است. اما در این مسیر تنها معنای منفعلی در برابر ساختار نیست، بلکه بر بار معانی ساختاری اضافه می‏شود که سبب بازتولید بیشتر تروریسم می‌شوند. رابطه تکوینی ساختار و کارگزار در خلق پدیده تروریسم امری مستمر و مداوم است که بدون آن معنای تروریسم هم موضوعیت نخواهد داشت.
 

استراتژی بازیگران و مسئله تروریسم در غرب آسیا

استراتژی بازیگران و مسئله تروریسم در غرب آسیا

دوره 20، شماره 77، آذر 1396، صفحه 61-88

محمود کلاهچیان، عبدالمحمود محمدی لرد

چکیده در این پژوهش با استفاده از روش مکتور تلاش شده تأثیر استراتژی‌های بازیگران مختلف بر مسئله تروریسم در غرب آسیا تبیین و تعامل بین بازیگران بررسی شود. نتایج نشان می‏دهد با کاهش حمایت‌های مالی و لجستیکی از تروریسم تکفیری و افزایش اراده بازیگران برای مقابله با آن‌، گروه‌های تکفیری امکان قدرت‏گیری در شرایط خلأ قدرت یا رقابت و عدم همکاری بین بازیگران را ندارند. با این حال، بدیهی است همچنان کانون‌های بحرانی در منطقه وجود خواهد داشت که برخی از کشورها سعی خواهند کرد با سوءاستفاده از آن‏ها، اهداف راهبردی خود را پیگیری کنند و گروه‌های تروریستی را در مقابل رقبای خویش قرار دهند.

تروریسم و جرایم سازمان‌یافته؛ مطالعه‎ موردی پ.ک.ک

تروریسم و جرایم سازمان‌یافته؛ مطالعه‎ موردی پ.ک.ک

دوره 20، شماره 77، آذر 1396، صفحه 89-110

محمدعلی قاسمی

چکیده پایان جنگ سرد و خاتمۀ حمایت ابرقدرت‌ها از گروه‎های مخالف یکدیگر، جهانی‏شدن، آغاز مبارزۀ بین‎المللی علیه ترویسم پس از 11 سپتامبر و کاهش حمایت علنی دولت‌ها از گروه‌های تروریستی و.. موجب روی آوردن سازمان‎های تروریستی به فعالیت‎های مافیایی برای دستیابی به منابع مالی جدید شد. نتیجه آن، ایجاد سازمان‏های ترکیبی یا همدستی دو نوع سازمان مافیایی و تروریستی بوده است. در این مقاله پس از ارائه بحثی تحلیل در باب این موضوع، مورد حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) بررسی می‏شود. پ.ک.ک از اوایل دهۀ 1990 ابتدا به‏صورت همدستی با سازمان‏های مافیایی و سپس با دخالت مستقیم در این قبیل فعالیت‌ها، در مسیر پیوند با جرایم سازمان‎یافته گام برداشته است. این پیوند به تداوم حیات تروریسم کمک می‎کند و باید در استراتژی‎های مهار تروریسم در نظر گرفته شود.
 

هزینه ‏های اقتصادی تروریسم در غرب آسیا؛ بررسی تحلیلی

هزینه ‏های اقتصادی تروریسم در غرب آسیا؛ بررسی تحلیلی

دوره 20، شماره 77، آذر 1396، صفحه 111-142

مهدی شاپوری

چکیده این مقاله بر آن است که تروریسم به دو روش بر وضعیت اقتصادی کشورهای غرب آسیا تأثیر گذاشته است: یکی، تخریب مستقیم با حمله به زیرساخت‏ها و منابع مادی و انسانی و دیگری، آسیب‏رسانی غیرمستقیم از طریق تشدید عدم قطعیت و فضای امنیتی. پیامدهای اقدامات تروریستی در منطقه را نیز می‏توان به کوتاه‏مدت و بلندمدت تقسیم کرد. در مجموع، تروریسم تا کنون هزینه‏های اقتصادی قابل توجهی بر کشورهای غرب آسیا تحمیل نموده و  به تداوم توسعه‏نیافتگی در این منطقه کمک کرده است. البته باید به این نکته نیز توجه داشت که تروریسم تنها یکی از ریسک‏های ژئوپلیتیکی در غرب آسیاست و تأثیرگذاری آن بر وضعیت اقتصادی کشورهای منطقه، مستقل از دیگر ریسک‏های ژئوپلیتیکی در این منطقه قابل بررسی و ارزیابی کامل و دقیق نیست.
 

تأثیر تروریسم بر راهبرد اتحادیه اروپا در غرب آسیا (یادداشت راهبردی)

تأثیر تروریسم بر راهبرد اتحادیه اروپا در غرب آسیا (یادداشت راهبردی)

دوره 20، شماره 77، آذر 1396، صفحه 179-186

یاسر نورعلی‌وند

چکیده نویسنده این نوشتار معتقد است تروریسم به ابرچالشی برای اتحادیه اروپایی تبدیل شده؛ ابرچالشی که متأثر از بحران‌های غرب آسیا و برآمدن افراط‌گرایی و تروریسم در این منطقه است و اتحادیه اروپا را به این نتیجه رسانیده که ‌باید در راهبرد پیشین منطقه‌ای خود در قبال غرب آسیا و شمال آفریقا تجدیدنظر کرده و راهبردی مطابق با واقعیت‌ها و شرایط جدید این منطقه در دستورکار قرار دهد. بررسی این راهبرد جدید و پیامدهای آن برای منطقه، محورهای اصلی این یادداشت را تشکیل می‌دهد

استراتژی ترکیه در قبال داعش

استراتژی ترکیه در قبال داعش

دوره 19، شماره 73، پاییز 1395، صفحه 93-114

محمدعلی قاسمی

چکیده بحران سوریه، باعث تغییرات مهمی در آرایش قوا و صف‌بندی‌های منطقه‌‏ای شد. ترکیه با این تحلیل که حکومت بشار اسد در کوتاه‌مدت سقوط خواهد کرد، به حمایت جدّی از اپوزیسیون سوری پرداخت. پس از تطویل بحران، حزب کردی پ.ی.د که ترکیه آن را شعبۀ سوری پ.ک.ک می‏داند، قدرت را در شمال سوریه و مرز جنوبی ترکیه به‏ دست گرفت. در چنین شرایطی، داعش ظهور کرد و ترکیه در مقابل اقدامات این گروه علیه دولت اسد و پ.ی.د، سیاست «انفعال و اغماض» را در پیش گرفت. این امر هم به پروسۀ صلح در ترکیه خاتمه داد و هم ترکیه را به‏ عنوان حامی داعش معرفی کرد. استدلال اصلی این نوشتار این است که با تکیه بر نظریه رئالیسم و بحث امنیت هستی‏شناختی، می‌توان رفتار ترکیه را نسبت به داعش تحلیل کرد؛ رفتاری که از نظر دولت‌مردان این کشور، ناشی از فقدان گزینه‌های مطلوب و نگرانی‌های امنیتی است.    

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

ارزیابی سیاست کیفری بین‌المللی در رسیدگی به جنایات داعش

دوره 18، شماره 67، بهار 1394، صفحه 159-190

پیمان نمامیان

چکیده برخی دولت‌ها ضمن ایجاد و به‌کارگیری گروه‌های تروریستی به مثابه ابزار تأمین منافع ملی، قدرت عمل هنجاری و ساختاری نظام بین‌المللی را در حوزه مبارزه با تروریسم، مدیریت و حبس نموده‌اند. مؤید این امر اقدامات تروریستی گروه داعش است که ماهیت تهدیدآمیز آن برای صلح و امنیت بین‌المللی، از اصل تروریسم به عنوان تهدید صلح و امنیت بین‌المللی نشأت می‌گیرد. از این رو، سعی بر آن است تا ضمن شناسایی ماهیت و ساختار گروه داعش و نیز مطالعه تطبیقی جنایات ارتکابی با ماهیت اقدامات تروریستی، سیاست کیفری- تقنینی سازمان ملل متحد، به ویژه شورای امنیت را در جرم‌انگاری اقدامات تروریستی بررسی و چگونگی تعقیب و رسیدگی به جنایات مزبور از طریق محاکم کیفری بین‌المللی مورد مداقه قرار گیرد.  

صلاحیت قضایی دیوان کیفری بین‌المللی 
در رسیدگی به تروریسم

صلاحیت قضایی دیوان کیفری بین‌المللی در رسیدگی به تروریسم

دوره 14، شماره 51، بهار 1390، صفحه 59-84

پیمان نمامیان

چکیده

اقدامات تروریستی و چالش‌های ناشی از آن موجب گردیده جامعه بین‌المللی اسناد متعددی را در مواجهه با آنها به تصویب رساند. در چارچوب تصویب اساسنامة رُم در سال 1998 و تأسیس دیوان کیفری بین‌المللی، سازوکاری برای مقابله با جرایم بین‌المللی مورد اهتمام مقرر گردید. در سال 1994، کمیسیون حقوق بین‌الملل در خصوص پیش‌نویس دیوان کیفری بین‌المللی، پیشنهادی مبنی بر درج یک طبقة دیگر از جرایم در چارچوب صلاحیت قضایی دیوان از جمله «جرایم معاهداتی» شامل تروریسم، قاچاق مواد، آپارتاید و تخلف فاحش و شدید از کنوانسیون‌های چهارگانة 1949 ژنو را ارائه کرد که عدم توافق ‌نظر در این رابطه، موجب گردید تروریسم در چارچوب صلاحیت قضایی دیوان قرار نگیرد. با وجود این، مطابق استدلال مقاله حاضر، این اقدامات می‌توانند در چارچوب تعریف یکی از جرایمی قرار گیرند که پیشتر در صلاحیت قضایی دیوان قرار گرفته‌اند؛ یعنی جرایم ضد بشری.

چندجانبه¬گرایی و روابط فراآتلانتیک
در افغانستان

چندجانبه¬گرایی و روابط فراآتلانتیک در افغانستان

دوره 14، شماره 51، بهار 1390، صفحه 175-200

یاسر نورعلی‏وند، علی خلیل‏پور رکن‏آبادی

چکیده

نوشتار حاضر با طرح این سؤال که روی کار آمدن اوباما و اتخاذ سیاست چندجانبه‌گرایی جدید چه دستاوردهایی در حل مسئله افغانستان برای دو سوی آتلانتیک به همراه داشته، به این پاسخ رسیده است که اتخاذ چنین سیاستی منجر به هر چه نزدیکترشدن دیدگاهها و ارائه راهکارهای مشترک و همکاری مؤثرتر دو سوی آتلانتیک در حل مسئله افغانستان شده است. از سوی دیگر، به نظر می‌رسد چندجانبه‌گرایی مؤثر در افغانستان زمانی به موفقیت دست خواهد یافت که سرمایه‏گذاری بزرگ اروپا از نظر «قدرت سخت» و تعهد بیشتر آمریکا به «قدرت نرم» را در پی داشته باشد

نسبیت مفهومی تروریسم از نگاه فقه

نسبیت مفهومی تروریسم از نگاه فقه

دوره 13، شماره 50، زمستان 1389، صفحه 119-152

حسن عالی‏پور

چکیده

بررسی برون‏فقهی، نشان می‌دهد تروریسم اسلامی، عنوانی است که بر پایه دو رویکرد، برجسته و جهان‏گیر شده است. یکم اینکه، تروریسم بر پایه باور برخی مسلمانان و شیوه برداشت آنها از دستورهای اسلامی، استوار است. دوم اینکه، کشورهای باختری، عنوان تروریسم اسلامی را همچون انگ‌ بر پیشانی برخی مسلمانان چسبانده‌اند. اینان، تروریسم را به ظاهر تهدیدی بر ضد امنیت و مردم‏سالاری می‏نامند، اما به واقع آن را افزاری برای پیشوایی و جهت‌دهی در جهان قرار می‏دهند.

بررسی درون‌فقهی نیز بیانگر آن است که اقدام‏های تروریستی، رفتار سرزنش‏آمیز و مجرمانه است؛ چرا که آنچه در جهاد، برجسته است، جنگ رویارو و پاس‏داشتن مقرره‌های مرتبط با آن است نه کشتن کسان بیگناه یا از میان بردن دارایی‏ها، به طور غافلگیرانه. با این حال، در فقه عنوان روشنی برای دربرگرفتن اقدام تروریستی نیست؛ هرچند این عنوان بر پایه گونه و پیآمد رفتار، بیشتر با محاربه و بغی، همسان دانسته می‌شود.

حضور ناتو در افغانستان و 
چالش‏های پیش‏روی آن

حضور ناتو در افغانستان و چالش‏های پیش‏روی آن

دوره 13، شماره 48، تابستان 1389، صفحه 141-170

مجید بزرگمهری

چکیده

پس از 11سپتامبر، نخستین کشوری که به عنوان مأمن طالبان و گروههای حامی القاعده مورد هجوم نیروهای ائتلاف غرب به سرکردگی آمریکا قرار گرفت، افغانستان بود. پس از آن، در سال 2003، ناتو عملاً فرماندهی نیروهای بین‏المللی حاضر در افغانستان را بر عهده گرفت. این مقاله، با بررسی روند حضور نیروهای ناتو در افغانستان و ترکیب آنها و همچنین، پراکندگی جغرافیایی نیروهای هریک از اعضای ناتو در این کشور، به چالش‏های فراروی نیروهای ناتو در افغانستان می‏پردازد. این چالش‏ها را می‏توان در سه سطح ساختاری، منطقه‏ای و داخلی بررسی نمود. در سطح ساختاری، چالش‏ها عمدتاً حول محور اختلاف اعضا بر سر وظایف کشورها، تفاسیر حقوقی و ناهماهنگی میان نیروها شکل گرفته‏اند.

ماهیت حقوقی تروریسم؛ مطالعه موردی رویداد غزه

ماهیت حقوقی تروریسم؛ مطالعه موردی رویداد غزه

دوره 13، شماره 48، تابستان 1389، صفحه 171-201

حسن عالی‏پور

چکیده

با آنکه کنش‏های تروریستی، همسانی‌هایی با جنگ و جرم دارند؛ ولی گزینش هر یک از این دو برای ماهیت حقوقی تروریسم، ویژگی‏ها و نشانه‏های متفاوتی به بار می‏آورد.نگاه بزه‏محورانه به تروریسم از دریچه مرتکب و رفتار وی است، ولی نگاه جنگ‏محورانه با سنجه گروه یا شبکه تروریستی انجام می‌گیرد. روشن است هنگامی که تنها تروریست و رفتار بزهکارانه‌اش سنجه ارزیابی قرار می‏گیرد، یک مقرره کیفری شکسته شده و فرجام کار، کیفردادن انجام‏دهنده بزه است، ولی هرگاه به گروه تروریستی (همچون القاعده) نگریسته می‌شود، نیرویی دیده می‏شود که ویژگی‏هایی چون یکپارچگی و پیوستگی، هدف‏داربودن، داشتن برنامه، پشتیبانی‏شدن از سوی کشور‏ها و گروه‏ها یا اشخاص و از همه برجسته‏تر، تلاش بر سر کیش و آیین با دستاویز خشونت، داشته و آن را فراتر از یک گروه یا شخص بزهکار نشان می‌دهد. در این نوشتار افزون بر گذاردن تروریسم در ترازوی جنگ و جرم، تلاش خواهد شد به صورت نمونه‏ای به رخداد غزه که در پایان سال 2008 روی داد، پرداخته شود.

تحول مفهوم کنش‏گر در روابط بین‌الملل

تحول مفهوم کنش‏گر در روابط بین‌الملل

دوره 10، شماره 38، زمستان 1386، صفحه 751-784

فرامرز تمنا

چکیده گفتمان واقع‌گرایانه «دولت‏محور»، که به دولت به عنوان کنش‏گر انحصاری عرصه سیاست و روابط بین‌الملل می‌نگریست، در پی تحولات نوین ناشی از پایان جنگ سرد، جهانی‏شدن، وابستگی متقابل، حادثه یازدهم سپتامبر، نقش رو ‌به گسترش جنبش‏های اجتماعی فراملی، جامعه مدنی جهانی ، نهادهای غیردولتی ملی و بین‌المللی و رشد گروه‌های تروریستی، مورد بازتعریف قرار گرفته است. پژوهش حاضر بر‌آن است با اتکا به رهیافت‌های سه‌گانه جیمز روزنا در مورد مطالعه روابط بین‌الملل، ضمن گذار از تلقی مفهوم کنش‏گر در رویکرد واقع‏گرایی، به بررسی تحولات مفهومی آن در عصری بپردازد که پلورالیسم وجه شاخص آن است و سپس با ذکر گونه‌های نوین این مفهوم، دیدگاههای موجود را نقد و ارزیابی کند.

هانس جی. مورگنتا و جنگ عراق: رئالیسم در مقابل نو محافظه‏ کاری

هانس جی. مورگنتا و جنگ عراق: رئالیسم در مقابل نو محافظه‏ کاری

دوره 10، شماره 37، پاییز 1386، صفحه 591-604

جان میرشایمر، الهام رضانژاد

چکیده در خصوص جنگ عراق، بین دو نظریه رقیب در سیاست بین‏الملل، یعنی رئالیسم و نومحافظه‏کاری، نزاعی در گرفته است. از نگاه نومحافظه‏کاران، دموکراسی نیرومندترین ایدئولوژی سیاسی جهان است. بر این اساس، اگر ایالات متحده به ساختن جهانی متشکل از دموکراسی‏ها بپردازد، صلح گسترش خواهد یافت. آنها بر اهمیت گسترش دموکراسی در خاورمیانه، از طریق نظامی، تأکید می‏کردند و اشغال عراق، اولین گام در این جهت بود. در مقابل، رئالیست‏ها معتقدند که ما نه در دنیای مبتنی بر فرصت‏طلبی، بلکه در جهانی مبتنی بر توازن قوا زندگی می‏کنیم. به نظر آنها، قویترین ایدئولوژی سیاسی، ناسیونالیسم است نه دموکراسی. بنابراین، تجاوز و اشغال کشورها هزینه بسیار بالائی دارد و باعث رشد ناسیونالیسم و ایجاد ناآرامی می‏شود.

تروریسم، رسانه و افکار عمومی در آمریکا

تروریسم، رسانه و افکار عمومی در آمریکا

دوره 9، شماره 34، زمستان 1385، صفحه 901-934

حمید رهنورد

چکیده امروزه یکی از مهیج‌ترین اخبار و تحلیل‌های رسانه‌ها و مطبوعات، مربوط به اقدامات گروه‌های تروریستی است و این موارد، سطح قابل توجهی از پوشش‌های خبری را به خود اختصاص داده‌اند. در واقع، تروریسم و رسانه رابطه‌ای متقابل دارند. هدف تروریسم گسترش فضای وحشت و ترس و بی‌اعتمادی به نهادهای دولتی در جامعه است و نیل به این هدف، بدون پوشش رسانه‌ای و تأثیر گستردة آن بر افکار عمومی ممکن نیست. بر این اساس، مقاله حاضر سعی دارد با کاربست روش تجربی به بررسی آمارهای ارائه‌شده توسط مؤسسات افکارسنجی عمومی و همچنین تحلیل تأثیر اقدامات تروریستی بر جامعة آمریکا از دو بعد رسانه و افکار عمومی بپردازد. در واقع رسانه‌ها در ایجاد نظم گفتمانی به ویژه در دوره‌های بحران، نقشی فزاینده دارند.بنابراین دولت ایالات متحده نیز پس از 11 سپتامبر با تأکید بر رهیافت هژمونیک در مدیریت اطلاعات، از دسترسی آزاد شهروندان به جریان اطلاعات جلوگیری کرده و سعی در سانسور یا ایجاد پوشش‌های خبری برای جلب رضایت عمومی از تصمیمات حومتی دارد.

استراتژی دفاعی ایالات متحده آمریکا پس از 11 سپتامبر

استراتژی دفاعی ایالات متحده آمریکا پس از 11 سپتامبر

دوره 8، شماره 28، تابستان 1384، صفحه 377-398

محمود یزدان‌فام

چکیده حملات 11 سپتامبر، به دولت آمریکا نشان داد که محیط استراتژیک جهانی با تغییرات ژرفی روبرو بوده و تهدیدات جدیدی در عرصه بین‌الملل ظهور کرده است. بازیگران دیگری وارد عرصه شده‌اند که ویژگی‌های دولت ملی را ندارند و مقابله با تهدیدات استراتژی‌های قبلی در این حوزه نیز چندان کارا نیست. آمریکا برای مقابله با تهدیدات جدید و تأمین اهداف و منافع ملی خود، ناگزیر به تغییر در استراتژی دفاعی است. این تغییر در حوزه‌ها و ابعاد گوناگون صورت گرفت. محیط امنیتی و بازیگران آن مورد بررسی قرار گرفتند، ابزارها و شیوه‌های مقابله مجدداً ارزیابی شدند؛ مأموریت‌های جدیدی برای نیروهای نظامی طراحی شد؛ بودجه نظامی آن کشور به شدت افزایش یافت و کانون تمرکز آن از قدرت‌های بزرگ به سوی بازیگران متوسط منطقه‌ای و سازمان‌های فراملی تغییر یافت. آمریکا به لحاظ جغرافیایی نیز ضمن تأکید بر ایجاد پایگاه‌های نظامی و اتحادهای مورد نظر خود در سراسر جهان، توجه خویش را از اروپا و شرق آسیا به سوی خاورمیانه تغییر داد. این تغییرات هم در زمینه هدف‌ها و منافع استراتژیک و هم در ابزارها و شیوه‌های دفاعی و حوزه‌های جغرافیایی رخ داد. تهدید جدید مستلزم استراتژی دفاعی جدید نیز بود. بر این اساس مقاله حاضر به بررسی میزان تغییر و تداوم در استراتژی دفاعی ایالات متحده پس از یازده سپتامبر می‌پردازد. محیط جدید نظامی ـ امنیتی، اهداف ملی و منافع حیاتی آمریکا مبنای این تغییر و تدوام را مشخص می‌کند.