فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده باستان‌شناسی، فن و دانش بازشناسی فرهنگ و تمدن‌های گذشته‌ بشری با استفاده از مطالعه داده‌های مادی برجای ‏مانده از گذشته است که در کاوش‌های علمی تپه‌ها و محوطه‌های پیش از تاریخ (تاریخی) یا در بررسی‌های میدانی کشف می‌شوند. امنیت ملی نیز توانایی یک ملت برای حفاظت از ارزش‏ های داخلی (تمامیت ارضی،  قدرت نظامی،  نظام سیاسی، بافتار فرهنگی، ساختار اقتصادی، همبستگی ملی)  در برابر تهدیدات خارجی محسوب می‌شود و زمانی پایدار می‌شود که همه عناصر شکل‌دهنده امنیت به شکلی به‏ هم‌ پیوسته و در جهت منافع ملی رشد کنند. مسئله نوشتار حاضر نقش باستان‏ شناسی در تقویت امنیت ملی است. از این رو نگارندگان با ارائه یک مدل مفهومی کوشش کرده‌اند  نشان دهند که باستان‌شناسی از طریق کشف عناصر و مؤلفه ‏های تمدن باستانی و تاریخی یک ملت، از رهگذر تحکیم هویت ملی، ملی‏ گرایی و همبستگی ملی، منجر به تقویت امنیت ملی می‌شود.

چکیده ملت‏سازی‏های مدرن در قرن گذشته، با دو چالش عمده فرهنگی در جوامع جهان سومی و در حال توسعه مواجه بوده‏اند: چالش مذهب‏گرایی در برابر سکولارسازی اجتماع و سیاست و چالش هویت‏طلبی قومی و فرهنگی در مقابل پروژه همسان‏سازی فرهنگی و زبانی. جامعه ایرانی نیز همانند اکثر جوامع غیرغربی که شاهد تجربه مدرنیزاسیون برون‏زا و کارگزارانه از جانب دولت و به تقلید از الگوی غربی بوده‏اند، در تاریخ معاصر خود با چالش‏ها و بحران‏هایی از مجرای دو مسأله عمده مذکور دست به گریبان بوده است. چنین پدیده‏ای، اتخاذ سیاستی نوین را برای مدیریت راهبردی تنوع فرهنگی – قومی ضروری می‏سازد؛ سیاستی که بر پایه آن، یکپارچگی و همبستگی ملی به شیوه‏ای درون‏جوش، ساختاری و پایدار، تأمین گردد. چنین رویکردی به جای طرد تنوع قومی – فرهنگی، بر پایه تحقق حقوق شهروندی و تعریف هویت ملی بر مبنای وحدت در عین کثرت، استوار است.