فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده عراق پساصدام از مشکلات و مسائل امنیتی متعددی رنج می‌برد. این مشکلات، عراق را وارد بحران‌های ادواری نموده و ضمن افزایش شدید هزینه‌های انسانی، مادی و معنوی، مانع از قرارگرفتن این کشور در مسیر توسعه شده است. بر اساس نظریه «داگلاس نورث»، وجود مراکز متعدد قدرت در یک کشور و رقابت آنها بر سر دستیابی به منافع یا حداکثری ‏کردن منافع و ظرفیت اعمال خشونت آنها علیه یکدیگر، در روند توسعه اختلال ایجاد می‌کند. با بهره‌گیری از نظریه نورث، سؤال اصلی مقاله عبارت است از: «جریان‌های سیاسی عراقی به لحاظ اعمال خشونت دارای چه ظرفیتی هستند و راهکارهای کنترل خشونت در عراق کدامند؟» این مقاله برای پاسخ به سؤال تحقیق، از منابع کتابخانه‌ای برای جمع‌آوری داده‌ها و از روش توصیفی– تحلیلی برای تحلیل یافته‌ها بهره ‌گرفته است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد «ظرفیت اعمال خشونت جریان‌ها و گروه‌های عراقی علیه یکدیگر» در فرایند «توزیع منافع» بالا بوده و مهمترین راهکار کنترل این ظرفیت که یکی از موانع اصلی توسعه به شمار می‌رود، عامل «داور» است. عامل «داور» می‌تواند با نظارت بر روند توزیع رانت (منافع)، تضمین‏ کننده روند باثبات توسعه در دوران گذار و فراهم‏ کننده شرایط برای قرارگرفتن عراق در آستانه تحول به سمت یک کشور توسعه ‏یافته بر اساس تعریف بومی از توسعه باشد.

چکیده هدف این نوشتار واکاوی نقش مجمع عمومی سازمان ملل در پیشگیری و مقابله با خشونت و افراط‏گرایی است و استدلال اصلی آن عبارت از این است که این رکن سازمان ملل با وجود اینکه در مواجه با افراط‏گرایی و خشونت از رویه واحدی پیروی نمی‏کند و اقداماتش بسته به شرایط و اوضاع جامعه بین‏المللی متفاوت است، اما با این پدیده در دو سطح «پیشگیری» و «اقدام» به مبارزه برخاسته و در مجموع نیز با توجه به امکانات و اختیاراتی که در مقایسه با ارکان دیگر به‏ویژه شورای امنیت دارد، موفق عمل کرده است.
 

چکیده در نوشتار حاضر نویسنده ضمن بیان این مطلب که امنیت داخلی هر کشور حاصل برآیند سه ظرفیت طبیعی، بهره ‏برداری و استراتژیک است، به تشریح اولین ظرفیت یعنی ظرفیت طبیعی امنیت ایران می ‏پردازد. با توجه به این که ظرفیت طبیعی دلالت بر توانایی های نسبتا ثابت واحدهای سیاسی (همچون جغرافیا، همسایگان، ذخایر، آداب ملی و) برای حفظ ثبات و آرامش دارد، مؤلف از مقوله قومیت ها در مقام یکی از مهم‏ترین شاخص های ظرفیت طبیعی در ایران سخن گفته است. شناسایی شش قومیت ترک، کرد، لر، بلوچ، ترکمن، عرب و بررسی وضعیت گسست حاصله بین آنها با اکثریت فارسی ‏زبان و تحلیل رفتارهای خشونت ‏آمیز و مخل امنیت، گذشته از این منظر، محورهای اصلی بحث مؤلف را شکل می ‏دهد. در پایان نیز نویسنده ضمن آسیب‏ شناسی ساختار قومی، جهت پرهیز از تعمیق گسست های هویتی و بروز خشونت، راهبردهایی را پیشنهاد کرده است.