فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده مؤلف‌ در این‌ گفتار به‌ بررسی‌ امنیت‌قضایی‌پرداخته‌ و با آن‌ را به‌ کیفیت‌ عملکرد دادگاهها دربه‌ کار بستن‌ ضمانتهای‌ اجرایی‌ قانونی‌ به‌ ترتیبی‌ که‌شهروندان‌ را قبل‌ از نقض‌ قوانین‌ و تعهداتشان‌ ازآن‌ عمل‌ باز دارد، تعریف‌ نموده‌ تا بدین‌ وسیله‌،مفهوم‌، قابلیت‌ بررسی‌ و ارزیابی‌ بیابد. با این‌تعریف‌ ایشان‌ در پی‌ بررسی‌ وضعیت‌ امنیت‌قضایی‌ با نگاه‌ آسیب‌شناختی‌ است‌ و از کاستی های‌ساختاری‌ و اجرایی‌ ساختار قضایی‌ به‌ تفکیک‌سخن‌ رانده‌ است‌.اصطلاح‌ «امنیت‌ قضایی‌» نزد مؤلف‌، بیشتر ناظر برکیفیت‌ مناسب‌ عملکرد دادگاه ها در به‌ کار بستن‌ضمانت های‌ اجرایی‌ قانون‌ می‌باشد. از این‌ منظربررسی‌ وضعیت‌ نیروی‌ انسانی‌ متخصص‌ مشغول‌به‌ کار در دادگاه ها، ساختار قضایی‌ و فرآیندرسیدگی‌ به‌ پرونده‌ها مورد توجه‌ مؤلف‌ قرار گرفته‌و کاستی های‌ هر یک‌ بیان‌ شده‌ است‌.

چکیده این مقاله براساس ساختار اجتماعی جوامع مختلف، کوشیده است انواع جوامع متکثر را در سه رهیافت تکثرگرایی لیبرال، تکثرگرایی جماعتی و تکثرگرایی رادیکال به مطالعه درآورد. بر این مبنا تمرکز اصلی بحث، شناسایی انواع گروه های اجتماعی در جوامع متکثر و تبیین کارکرد آنها در نظام های سیاسی می ‏باشد. همچنین تبیین منشأ و ماهیت اختلافات گروه های اجتماعی در جوامع متکثر و نیز فرایند دستیابی به تغییرات اجتماعی و نظم سیاسی هدف دیگر این مقاله است. نویسنده معتقد است که در تکثرگرایی لیبرال، بازیگران اصلی را انجمن های داوطلبانه و سازمان های فعال مدنی تشکیل می‏ دهند که گروه های اجتماعی را نمایندگی و حکومت را کنترل می‏ کنند. در این دیدگاه، نتیجه بازی گروه های سیاسی در عرصه سیاست، حاصل جمع جبری مثبت می ‏باشد. در مقابل، در جوامع متکثر جماعتی گروه های مذهبی، قومی و بدوی، گروه های اصلی را تشکیل داده و برخی از این گروه ها به هزینه گروه های دیگر در عرصه سیاست ملی منتفع می‏ شوند.

چکیده از دهه شصت به بعد و با تشکیل دولتهای نوینی که از یوق استعمار رهایی یافته بودند مسأله توسعه سیاسی و نحوه برخورد با الگوهای توسعه غربی توجه بسیاری از محققان را به خود جلب کرد. در این میان به سرعت دو دیدگاه مختلف و متضاد در مقابل هم صف آراستند؛ دیدگاهی که براین عقیده بود که مفاهیم و الگوهای نظری غربی زاییده تمدن غربی است و ریشه در تاریخ این جوامع دارد و به هیچ روی نمی ‏توان آنها را در خصوص جوامع آسیایی و آفریقایی که به کلی با این جوامع متفاوتند به کار بست. از این دیدگاه جوامع غیرغربی با مشکلاتی روبرو هستندکه جوامع غربی از آنها به کلی بیگانه می‏باشند. این مسائل ومشکلات هرچندکه به ظاهر مشابهت‏ هایی با مسائل جوامع غربی مؤلف با تأکید بر این نکته محوری که توسعه مقول ه‏ای است که باید در قالب بومی صورت بپذیرد، به ارزیابی انتقادی الگوی غربی از توسعه پرداخته است. در این ‏باره ضمن بررسی ریشه‏ های غرب محوری در طراحی تئوری های توسعه، به بیان محدودیت‏‌های این نظریات پرداخته است. نادیده گرفتن ممیزات فرهنگی و عدم توجه به تجربه تاریخی متفاوت هر کشور دو ایراد اصلی مؤلف به دیدگاه غرب محور هستند که در نهایت او را به آن‏جا رهنمون می‏ شود تا ادعا کند که به‏ جای توسعه باید از انواع مختلف توسعه و به جای دموکراسی باید از انواع مختلف دموکراسی سخن گفت و ما یک مدل واحد از توسعه نداریم.  

چکیده تا اواخر دهه شصت میلادی مفهوم رشد اقتصادی کاربرد وسیعی داشت و اقتصاددانان عمده تأکید خود را بر روی این مفهوم متمرکز کرده بودند. ولی در دهه هفتاد تجارب جهانی نشان داد که تأکید صرف بر رشد اقتصادی اشتباه است، زیرا هم از نظر مفهومی این کلمه نارسا بود و هم از نظر مصادیق با رشد معادل نبود. از این‏رو واژه توسعه جایگاه خاصی در متون‏ اقتصادی پیدا کرد و به مرور اصطلاحات توسعه وکشورهای توسعه‏ یافته و یا کشورهای عقب‏ افتاده به دیگر علوم نیز راه یافت. امروزه توسعه یکی از الزامات اساسی کشورهای جهان است. سرعت تغییرات و پیشرفت در کشورهای توسعه یافته در مقایسه با کشورهای عقب افتاده به ‏حدی است که به سختی می ‏توان قبول کرد که این دو گروه در زمان ه‏ای یکسان می‏زیند.

چکیده     آثار مربوط به توسعه سیاسی از دیرباز با مفهوم تغییر همزاد بوده است. نفس مفهوم تغییر مفهوم تازه‏ای نیست، بلکه آن چه در باب تجدد و نوسازی سیاسی جدید است، سبک نگرش به تغییر می‏باشد. در نگرش انسان مدرن، تغییر پدیده‏ای تصادفی نبوده و ارادی و برنامه‏ ریزی شده است. بشر مدرن واجد دو خصلت است: بیگانگی و خوش بینی. او از حال بیگانه و نسبت به عقل یا حداقل شناخت خود خوشبین است. باید گفت عقلانیت مدرن غالبا در پرداختن به انسان و اجتماع پنج پرسش را مطرح می‏سازد: سؤال از سرشت انسان با توجه به نظم اجتماعی حاکم بر وی، سؤال از تعدیل واصلاح نظم مزبور، سؤال از میزان آزادی بشر مدرن برای تغییر آن نظم، سؤال از منابع مادی در دسترس بشر مدرن یا بحث از توسعه سیاسی و بحران هایی که در رهگذر تحقق این فرآیند به وجود می‏آیند، از جمله موضوعات مهمی است که ذهن جمع کثیری از محققان این حوزه را به خود معطوف داشته است.