پژوهشگاه مطالعات امنیت و پیشرفت فصلنامه مطالعات راهبردی 1735-0727 مقالات آماده انتشار 2026 08 05 Future Scenarios for Elite Migration and a Structural Analysis of the Influencing Factors Based on Parag Khanna's Theory of Connectography سناریوهای آینده مهاجرت نخبگان و تحلیل ساختاری مولفه‌های تاثیرگذار بر اساس نظریه کانکتوگرافی پاراگ خانا 250239 10.22034/ssq.2026.549611.4323 FA محمدجواد قاسمیان نیک گروه مطالعات اجتماعی، پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، پژوهشگاه مطالعات امنیت و پیشرفت، تهران، ایران. 0009-0003-5720-8347 Journal Article 2025 09 27 Elite migration constitutes a structural challenge for developing nations, and Iran is no exception, entailing profound implications for economic performance, social cohesion, and national security. This study sets out to structurally analyze the determinants shaping elite migration and to outline prospective scenarios for its future trajectory. Employing Parag Khanna's connectography as its theoretical foundation, the research adopts a foresight-oriented methodology. The inquiry is driven by the following question: which structural variables most critically influence Iran's elite migration outlook, and how might the resulting scenarios be managed to reinforce national security? A mixed-methods approach was adopted, comprising three phases: an extensive literature review to extract relevant factors, a cross-impact analysis conducted via MICMAC software, and scenario construction based on the GBN (Global Business Network) framework. The structural diagnostics pinpoint "governance and institutional capacity" and "global flows" as the primary driving forces. The interplay of these two variables yields four distinct plausible scenarios for the future of elite migration: active talent circulation, connected brain drain, endogenous and sustainable development, and talent stagnation and isolation. The findings further contend that a viable strategy for navigating this issue hinges on deep-seated reforms in governance, fostering substantive linkages with global scientific and technological networks, and advancing toward a knowledge-driven economy. In doing so, the paper emphasizes the necessity of supplanting reductionist, single-factor perspectives with a systemic and networked framework for policymaking in this arena. مهاجرت نخبگان به عنوان چالشی ساختاری برای کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و امنیت ملی دارد. این پژوهش با هدف تحلیل ساختاری عوامل مؤثر بر مهاجرت نخبگان و ترسیم سناریوهای آینده آن، با اتکا به چارچوب نظری کانکتوگرافی پاراگ خانا و با استفاده از رویکرد آینده‌پژوهی انجام شده است. پرسش اصلی این است که سناریوهای محتمل آینده مهاجرت نخبگان در ایران تحت تأثیر کدام عوامل ساختاری شکل می‌گیرند و چگونه می‌توان این سناریوها را برای ارتقای امنیت ملی مدیریت کرد؟ روش پژوهش ترکیبی بوده و در سه مرحله: مطالعه کتابخانه‌ای و احصای مؤلفه‌ها، تحلیل اثرات متقابل با نرم‌افزار MICMAC و سناریونویسی بر اساس چارچوب GBN اجرا گردید. بر اساس تحلیل‌های ساختاری، دو عامل «حکمرانی و نهادها» و «جریان‌های جهانی» به عنوان پیشران‌های کلیدی شناسایی شدند. با درنظرگیری این دو متغیر، چهار سناریوی محتمل برای آینده مهاجرت نخبگان ترسیم گردید: گردش فعال استعدادها، فرار مغزهای متصل ، توسعه درون‌زا و پایدار و رکود و انزوای استعدادها. یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبرد مؤثر برای مدیریت مهاجرت نخبگان، نیازمند اصلاحات بنیادین در نظام حکمرانی، تقویت پیوندهای سازنده با شبکه‌های جهانی علم و فناوری و حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان است. این پژوهش بر لزوم گذار از نگاه تک‌علتی به رویکردی سیستمی و شبکه‌ای در سیاست‌گذاری این حوزه تأکید می‌ورزد.