معمای امنیت- هویت و بازخیزی گفتمان باستان‌گرایی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه مازندران

2 عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران- دانشکده حقوق و علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی

چکیده

گفتمان‌ها همواره در پیکار و ستیز باهم‌اند و در این میان، گاه برجستگی می‌یابند و گاه به حاشیه می‌روند. حاشیه‌ای‏ شدن به معنای نابودی نیست، بلکه به معنای از دست‏ دادن توان کنش‌گری سیاسی و خفته ‏ماندن است. خفته‏ ماندن همیشگی نیست بدین معنا که همواره امکان بازگشت بازندگان و برون‌رفت سوژه‌ها از جایگاه سوژگی و بازیابی توان کنش‌گری سیاسی وجود دارد. اینک گفتمان باستان‌گرایی بازنمون چنین بازگشت و برون‌رفتی است که نمود آن را می‌توان هم در پهنه‌ اجتماع و هم در سپهر رسانه دید؛ از این‌ رو، نوشتار کنونی، می‌کوشد بدین پرسش پاسخ دهد که «زمینه‌های بازخیزی این گفتمان در ایران کنونی کدام‌اند؟» با بهره‌گیری از نظریه‌ «معمای امنیت هویت» و روش‌شناسی «گفتمانی– شناختی،» نشان داده می‌شود که این بازخیزی در هویت‌سازی تک‌ساخت جمهوری اسلامی، گروه‌بندی‌های گفتمانی، نابرابری‌های میان‌فرهنگی و احساس خودگسلی و هراس هستی‌شناختی هواداران فرهنگ باستان ریشه دارد. همچنین این بازخیزی را می‌توان پیکربندی گونه‌ای هویت مقاومت دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The mystery of identity security and the resurgence of the discourse of antiquity

نویسندگان [English]

  • Reza Garshasbi 1
  • ali karimi(maleh) 2
2 faculty member of Mazandaran State University
چکیده [English]

Discourses are always in conflict with each other, and in the meantime, sometimes they stand out and sometimes they go to the margins. Marginalization does not mean annihilation, but it means the loss of the power of political activism and dormancy. Marginalization does not always mean that there is always the possibility of losers returning and subjects leaving the status quo and regaining the power of political activism. Now the discourse of archeology is a representation of such a return and an exit that can be seen both in society and in the media; Thus, the present article tries to answer the question, "What are the grounds for the resurgence of this discourse in the contemporary Iran?" Using the theory of "identity security riddle" and the methodology of "discourse-cognition", it is shown that this revival is rooted in the monolithic identity of the Islamic Republic, discourse groupings, intercultural inequalities and feelings of self-denial and ontological fear of ancient culture. This resurgence can also be considered the configuration of resistance identity types.

کلیدواژه‌ها [English]

  • archeology
  • revival
  • identity security riddle
  • ontological fear
افرا، هادی و فیض‌آبادی، رضا (1392)، تبارشناسی مفهوم هویت در گفتمان‌های سیاسی ایران معاصر، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دوره 10، شماره 1، ص 32-1.
امیرزاده، محمدرضا و بهستانی، مجید (1392)، بررسی سیاست هویت در دوره معاصر ایران. مجلس و راهبرد، دوره 21، شماره 77، ص 106-71.
ابراهیم‌آبادی، حسین و محمدی، علی‌رضا (1396)، ریشه‌های فکری سیاست‌گذاری فرهنگی انقلاب اسلامی و چگونگی هژمونیک‏شدن این سیاست‌ها با استفاده از مدل گرامشی: مطالعه آرای جلال آل احمد، شریعتی و امام خمینی. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره 13، شماره 47، ص 213-183.
افتخاری، اصغر و باباخانی، مجتبی (1395)، سیاست و فرهنگ: شاخص‌های سیاست‌گذاری فرهنگی از دیدگاه امام خمینی، تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 9، شماره 3، ص 90-57.
اصول سیاست فرهنگی کشور (1371)، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
ایرانی‌ستیزی (بی‌تا)، https://fa.wikipedia.org/wiki
بوبو، لارنس (1397)، تعارض گروهی، پیش‌داوری و تناقض میان نگرش‌های نژاد معاصر، در جاست، جان، تی؛ و سیدانیوس، جیم، روان‌شناسی سیاسی، برگردان محمدرضا جلالی و محمد سعدی. ص 693-657. پژوهشگاه فرهنگ، هنر، و ارتباطات.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (1390)، عاقبت مجسمه آریوبرزن در یاسوج: https://www.entekhab.ir/fa/news/31446
جهانبگلو، رامین (1381)، موج چهارم، نشر نی.
چشم شهر (1398)، حذف نام «کوروش» در فروشگاه‌های «افق کوروش» قم/ مراجع تقلید چه ‌می‌گویند؟، http://www.cheshmeshahr.ir/12412
حقیقت، سید صادق (1397)، هویت ایرانی- اسلامی: تحلیلی گفتمانی، حقوق بشر، دوره 13، شماره 1، ص 110-91.
حافظ‏نیا، محمدرضا؛ مراد کاویانی‌راد، یداله کریمی‌پور و مهدی طاهرخانی (1385)، تأثیر جهانی‌شدن بر هویت ملی: مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه‌های دولتی شهر تهران، ژئوپلتیک، دوره 2، شماره 3 و 4، ص 21-1.
خمینی، روح‌الله (1378)، صحیفه امام، ج 2، 3، 4، 5، 6، 7، 12، مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
خرمشاد، محمدباقر و جواد جمالی (1397)، امر سیاسی، شکل‌گیری و هژمونیک‏شدن گفتمان انقلابی اسلام سیاسی در ایران، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره 7، شماره 27، ص 44-27.
دبیرخانه‌ شورای عالی انقلاب فرهنگی (1392)، نقشه‌ مهندسی فرهنگی.
دهقانی، سیدجلال (1386)، گفتمان اصول‌گرایی عدالت‌محور در سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد، دانش سیاسی، دوره 3، شماره 5، ص 98-67.
رهبری، مهدی؛ میثم بلباسی و سیدمحمد جواد قربی (1394)، هویت ملی در سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش ج.ا. ایران، مطالعات ملی، دوره 16، شماره 1، ص 66-45.
رجایی، فرهنگ (1385)، مشکله هویت ایرانیان امروز: ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ، نشر نی.
روی، پل (1382)، معمای امنیت اجتماعی، ترجمه منیژه نویدنیا. مطالعات راهبردی، دوره 6، شماره‌ 3، ص 709-685.
زهیری، علیرضا (1389)، جمهوری اسلامی و مسئله هویت ملی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
سروش، عبدالکریم (1370)، سه فرهنگ: در رازدانی و روشن‌فکری و دین‌داری، نشر صراط.
سریع‌القلم، محمود (1386)، پارادوکس هویت در ایران: تقابل لیبرالیسم و اسلام، پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
سریع‌القلم، محمود (1386)، فرهنگ سیاسی ایرانیان، نشر سمت.
شایگان، داریوش (1380)، افسون‌زدگی جدید: هویت چهل‌تکه و تفکر سیال، ترجمه فاطمه ولیانی، نشر پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
عباس‌زاده مرزبالی، مجید (1399)، نهاد آموزش‌وپرورش و ضرورت اتخاذ سیاست هویتی جامع به منظور تقویت هویت ملی در ایران. علوم سیاسی، دوره 16، شماره 50، ص 77-57.
لقمان‌نیا، مهدی و خامسان، احمد (1389)، جایگاه هویت در نظام آموزش‌وپرورش ایران، تحقیقات فرهنگی، دوره 2، شماره 2، ص 171-147.
میراحمدی، منصور و شیری، اکرم (1388)، عدالت سیاسی در گفتمان اسلام سیاسی فقاهتی، علوم سیاسی، دوره 12، شماره 48، ص 89-63.
مقصودی، مجتبی (1391)، هویت و همبستگی ملی در نظام آموزشی ایران، تمدن ایرانی.
مرشدی‌زاد، علی (1387)، نمادها و آیین‌ها در ایران پس از انقلاب و نقش آن‌ها در همبستگی ملی، مطالعات ملی، دوره 9، شماره 4، ص 98-73.
مطهری، مرتضی (بی‌تا). بیانات درباره‌ چهارشنبه‌سوری و نوروز. https://www.youtube.com/watch?v=B9OENv-WUSU
Alexander, J. C. (2004), Toward a Theory of Cultural Trauma. In J. C. Alexander, R. Eyerman, B. Giesen, N. J. Smelser, & P. Sztompka (Eds.), Cultural Trauma and Collective Identity (pp. 1- 30). University of California Press.
Berry, J. W., & Sam, D. L. (2014), Multicultural societies. In V. Benet-Martínez & Y.-Y. Hong (Eds.), The Oxford handbook of multicultural identity (pp. 97–117). Oxford University Press.
Brewer, M. B. (2001), Ingroup identification and intergroup conflict: When does ingroup love become outgroup hate? In R. D. Ashmore, L. Jussim, & D. Wilder (Eds.), Social identity, intergroup conflict, and conflict reduction (pp. 17–41). Oxford University Press.
Bruder, M., Fischer, A., & Manstead, A. S. R. (2014), Social appraisal as a cause of collective emotions. In C. von Scheve & M. Salmela (Eds.), Collective emotions: Perspectives from psychology, philosophy, and sociology (pp. 141–155). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199659180.003.0010
Duckitt, J. (2003), Prejudice and intergroup hostility. In D. O. Sears, L. Huddy, & R. Jervis (Eds.), Oxford handbook of political psychology (pp. 559–600). Oxford University Press.
Eyerman, R. (2004), Cultural Trauma: Slavery and the Formation of African American Identity. In C. Alexander, R. Eyerman, B. Giesen, N. J. Smelser, & P. Sztompka (Eds.), Cultural Trauma and Collective Identity (pp.60-111). University of California Press.
Farsoun, S, K., & Mashayekhi, Mehrdad. (2005), Introduction: Iran’s Political Culture.  In S. K. Farsoun & M. Mashayekhi (Eds.), Political Culture in the Islamic Republic (pp. 80-92). Routledge.
Huynh, Q.-L., Nguyen, A.-M. T. D., & Benet-Martínez, V. (2011), Bicultural identity integration. In S. J. Schwartz, K. Luyckx, & V. L. Vignoles (Eds.), Handbook of identity theory and research (pp. 827–843). Springer Science + Business Media. https://doi.org/10.1007/978-1- 4419-7988-9_35
Korostelina, K. V. (2007), Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications. Palgrave Macmillan.
Klandermans, B. (2003), Collective Political Action. In S. O. David, H. Leonie, & J. Robert (Eds.), Oxford Handbook of Political Psychology (pp. 670-710), Oxford University Press.
Klandermans, B., & van Stekelenburg, J. (2013), Social movements and the dynamics of collective action. In L. Huddy, D. O. Sears, & J. S. Levy (Eds.), The Oxford handbook of political psychology (pp. 774–811). Oxford University Press.
Lüders, A., Jonas, E., Fritsche, I., & Agroskin, D. (2016), Between the lines of us and them: Identity threat, anxious uncertainty, and reactive in-group affirmation: How can antisocial outcomes be prevented? In S. McKeown, R. Haji, & N. Ferguson (Eds.), Understanding peace and conflict through social identity theory: Contemporary global perspectives (pp. 33–53). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29869-6_3
Mackie, D. M., Maitner, A. T., & Smith, E. R. (2016), Intergroup emotions theory. In T. D. Nelson (Ed.), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination (pp. 149–174). Psychology Press.
Major, B., & O’Brien, L. T. (2005), The Social Psychology of Stigma. Annual review psychology, 56(Feb). 393-421. http://doi.org/ 10.1146/annurev.psych.56.091103.070137.
Mitchell, D. (2019), The cycle of insecurity: reassessing the security dilemma as a conflict analysis tool. Peace and Conflict Studies, 26(2), 1 – 25.
Muldoon, O. T., Lowe, R. D., & Schmid, K. (2016), Identity and psychological health. In S. McKeown, R. Haji, & N. Ferguson (Eds.), Understanding peace and conflict through social identity theory: Contemporary global perspectives (pp. 135–144). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29869-6_9
Martiny, S. E., & Rubin, M. (2016), Towards a clearer understanding of social identity theory's self-esteem hypothesis. In S. McKeown, R. Haji, & N. Ferguson (Eds.), Understanding peace and conflict through social identity theory: Contemporary global perspectives (pp. 19–32). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29869-6_2
Otten, S., Sassenberg, K., & Kessler, T. (2009), Intergroup Relations: The role of motivation and emotion. Psychology Press.
Ozolina, Z. (2016), Societal Security. Zinatne.
Persian Gulf Facebook Channel, [Thumbnail with link attachedhttp]. //m.facebook.com/Persian.Gulf/?tsid=0.84258504654280848&source=result
Routledge, C. (2016), Nostalgia: A psychological resource. Routledge/Taylor & Francis Group.
Roe, P. (2002), Misperception and ethnic conflict: Transylvania’s societal security dilemma. Review of International Studies, 28, 57–74.
Roe, P. (2005), Ethnic Violence and the Societal Security Dilemma. Routledge.
Saleh, A. (Ed.) (2012), Iran’s National Identity Problematic. [Special issue]. The Sphere of Politics (Sfera Politicii), 4(170), pp.50-59.
Saleh, A. (2010), Broadening the Concept of Security: Identity and Societal Security. Geopolitics Quarterly, 6(4), 228-241.
Sazdovski, A. (2015), Nation-building Under the Societal Security Dilemma: the Case of Macedonia. Journal of Regional Security, 10(1), 53–78.
Smith, E. R., & Mackie, D. M. (2015), Dynamics of group-based emotions: Insights from intergroup emotions theory. Emotion Review, 7(4), 349–354. https://doi.org/10.1177/1754073915590614
Searle-White, J. (2001). The Psychology of Nationalism. Palgrave Macmillan.
Schwartz, S. J., Vignoles, V. L., Brown, R., & Zagefka, H. (2014), The identity dynamics of acculturation and multiculturalism: Situating acculturation in context. In V. Benet-Martínez & Y. Y. Hong (Eds.), The Oxford handbook of multicultural identity (pp. 57–93). Oxford University Press.
Sanchez, D. T., Shih, M. J., & Wilton, L. S. (2014), Exploring the identity autonomy perspective (IAP): An integrative theoretical approach to multicultural and multiracial identity. In V. Benet-Martínez & Y.-Y. Hong (Eds.), The Oxford handbook of multicultural identity (pp. 139–159). Oxford University Press.
Tang, S. (2010), The security dilemma and ethnic conflict: toward a dynamic and integrative theory of ethnic conflict. Review of International Studies, 37, 511–536. doi:10.1017/S0260210510000616
Tenbrink, T. (2015), Cognitive Discourse Analysis: Accessing cognitive representations and processes through language data. Language and Cognition, 7(1), PP. 98-137. https://doi.org/10.1017/langcog.2014.19
 
Vedder, P., & Phinney, J. S. (2014), Identity formation in bicultural youth: A developmental perspective. In V. Benet-Martínez & Y.-Y. Hong (Eds.), The Oxford handbook of multicultural identity (pp. 335–354). Oxford University Press.
Van Dijk, T. A. (1990), Social cognition and discourse. In H. Giles & W. P. Robinson (Eds.), Handbook of language and social psychology (pp. 163–183). John Wiley & Sons.
Yzerbyt, V., Dumont, M., Mathieu, B., Gordijn, E., & Wigboldus, D. (2006), Social comparison and group-based emotions. In S. Guimond (Ed.), Social comparison and social psychology: Understanding cognition, intergroup relations, and culture (pp. 174–205). Cambridge University Press.