اولویت‌بندی مؤلفه‌های ساختاری فساد اداری در ایران معاصر

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، زنجان، ایران

2 استادیارعلوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، زنجان، ایران.

چکیده
در پژوهش حاضر به این سؤال پاسخ داده می‏‌شود که اولویت‌بندی مؤلفه‌های ساختاری فساد اداری در ایران معاصر چیست؟ بر اساس یافته‏‌های این پژوهش، علل فساد اداری به ترتیب عبارتند از: ساخت قدرت سیاسی، دولت رانتیر، دولتی‌بودن و غیررقابتی‌بودن اقتصاد، عدم حاکمیت قانون، فرهنگ سیاسی تابعیت، ضعف نهادهای مدنی، عدم شفافیت، نبود رسانه‌های آزاد، بی‌ثباتی سیاسی و مدیریتی، ضعف نهاد قضایی و سازمان‌های نظارتی، ناکارآمدی و ساختار سازمان، عدم پاسخگویی، وسعت بیش از اندازه دولت، وضعیت اخلاقی طبقه حاکم، ویژگی‌های ارزشی جامعه، وضعیت احزاب و رقابت‌های سیاسی. کاستن از وابستگی به نفت، حاکمیت قانون در جامعه، شفاف‌سازی، تدوین و تنقیح قوانین و مقررات و نظارت بر اجرای صحیح آن‌ها، رفع انحصار و افزایش رقابت، کاهش تصدی‌گری و اندازه دولت، تقویت بخش خصوصی، توانمندسازی دستگاه‌های نظارتی، ثبات سیاسی، تقویت مردم‌سالاری و نهادهای مدنی، تقویت و حمایت از رسانه‌های آزاد و مستقل، اصلاح ساختار نظام اداری، تحقق دولت الکترونیک، ارتقای شفافیت و دسترسی به اطلاعات، زمینه‌سازی برای نظارت مردمی، افزایش پاسخگویی، ترویج فرهنگ و سبک زندگی دینی و تقویت کنترل‌های درونی و آموزش و ارتقای آگاهی‌ها، پیشنهاداتی است که برای مقابله با این مسئله طرح شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Prioritizing the Structural Elements of Administrative Corruption in Contemporary Iran

نویسندگان English

Abolfazl Rafiey 1
Asghar Partovi 2
Abbas Moradi 2
1 Ph.D. student of Political Science, Islamic Azad University, Zanjan Branch
2 Faculty member of Islamic Azad University, Zanjan Branch (Political Science Group)
چکیده English

Introduction
This study aims to answer the question "What are the key elements of administrative corruption in contemporary Iran?" Based on the results, the factors contributing to administrative corruption include the construction of political power; rentier government; state-controlled and non-competitive economy; political subject culture; weak civil organizations; lack of transparency, accountability, rule of law, and free media; political and administrative instability; weak judiciary and regulatory bodies; inefficient organizational structure; oversized government; the ethical standards of the governing elite; societal values; and the state of political parties and competitions. Despite the implementation of sound policies and measures in the Islamic Republic of Iran, the intended outcomes of an Islamic system in terms of preventing and addressing administrative corruption have not been realized. Furthermore, Iran’s position in the rankings of international organizations does not reflect the standards and expectations of the Islamic system and society.
 
Methodology
This paper employs both quantitative and qualitative approaches. Initially, studies on administrative corruption in contemporary Iran were reviewed, and the underlying causes and structural contexts were identified through qualitative content analysis. Subsequently, Open, axial, and selective (OAS) coding techniques were utilized, and their logical integration across three stages led to the determination of 20 final elements. Upon analyzing the data gathered during the open coding stage, a total of 354 concepts related to the causes and structural contexts of administrative corruption in Iran were ultimately derived.
Following this, during the axial coding stage, a logical sequence is established among the identified elements. To discern patterns in the data, a constant comparative analysis is performed again. This process involves comparing and integrating the coded data into suitable components. During the axial coding phase, 20 structural elements were identified. It’s worth noting that the roots of all these elements extend beyond the era of the Islamic Republic, tracing back to the times of the first and second Pahlavi governments, and even the Qajar era.
 
Result and Discussion
Given the fundamental distinction between the government of the Islamic Republic of Iran and its predecessors, and its focus on revolutionary ideals, particularly the pursuit of justice and the battle against corruption, it is crucial to address the structural shortcomings in these areas. Hence, the primary recommendations are as follows: lessening reliance on oil (a policy of the siege economy/resistance economy); instituting the rule of law; emphasizing transparency and enacting relevant laws; abolishing monopoly and fostering competition; diminishing the government’s role and size; bolstering the private sector; empowering regulatory bodies; ensuring political stability; enhancing democracy and civil organizations; supporting free and independent media; reforming the administrative structure; implementing e-government; advancing access to information; facilitating a platform for public oversight; increasing accountability; fostering religious culture and lifestyle; strengthening the government’s internal controls; and promoting education and awareness.

کلیدواژه‌ها English

Administrative Corruption
Rentier Government
Rule of Law
Pahlavi Era
Qajar Era
  • آبراهامیان، یرواند (1379). ایران بین دو انقلاب، ترجمه کاظم فیروزمندی و دیگران، تهران: نشر مرکز، چاپ سوم.
  • ازغندی، علیرضا (1385). نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، تهران، نشر قومس، چ سوم.
  • ازغندی، علیرضا و روژان حسام‌ قاضی (1393). «سیری بر هویت طبقه متوسط جدید طی سه دهه بعد از انقلاب اسلامی در ایران»، سیاست‌پژوهی، دور اول، شماره 1، ص 85- 121.
  • اسکاچپول، تدا (1382). «دولت رانتیر و اسلام شیعی در انقلاب ایران»، ترجمۀ محمدتقی دلفروز، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، ش 1، ص 119 –
  • آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی.
  • براتی، امیرنظام (1398). حکمرانی خوب و مبارزه با مفاسد اقتصادی «بررسی حقوق ضد فساد در نظام ملی و بین المللی»، تهران، انتشارات مجد.
  • بشیریه، حسین (1394). موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران، گام نو، چاپ نهم.
  • پای، لوسین (1370). «فرهنگ سیاسی و توسعه سیاسی»، ترجمه مجید محمدی، نامه فرهنگ، ش5 و6 ، ص 37- 47.
  • جعفری­لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۶۳). ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج و دانش.
  • چراغی، بهاره (1398). «شاخص ادراک فساد» ، دنیای اقتصاد ، شماره۴۸۲۰، چاپ 16/11/ 98.
  • چلبی، مسعود و غلامرضا عظیمی (1386). «مطالعه تطبیقی- تاریخی رابطه ساختار سیاسی با توسعه اقتصادی»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره هشتم، شماره 1، ص 1- 36.
  • حاجی‌یوسفی، امیرمحمد (1382). «ظهور و تثبیت دولت رانتیر در ایران»، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره 4، ص 71- 111.
  • حبیبی، علی (1396). «انقلاب مشروطه؛ تغییر فکرها و ساختارها در جامعه ایران»، خبرگزاری مهر، 14 /5/96.
  • حبیبی، نادر (1375) : فساد اداری، تهران، نشر وثقی.
  • حسنی، علی و عبدالحمید شمس (1391). «راهکارهای مبارزه با فساداداری بر اساس ارزش‌های اسلامی»، اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، ش 5، ص 81- 104.
  • خضری، محمد ( 1384). «تحلیل نهادی فساد اداری»، مطالعات راهبردی، شماره 29، ص 513- 530.
  • خضری، محمد (1387). «رقابت بر سر رانت نفت»، روزنامه کارگزاران، چاپ 24/9/87.
  • دادگر، حسن (1382). «فساد مالی در تاریخ معاصر ایران». مجله زمانه، سال دوم، شماره 9 ، ص13- 19.
  • داوز، رابرت و مارتین لیپست (1373). جامعه شناسی سیاسی، ترجمه محمدحسین فرجاد، تهران، انتشارات توس.
  • دلدم، اسکندر ( 1375). زندگی و خاطرات امیرعباس هویدا، چاپ چهارم، تهران، گلفام.
  • ربیعی، علی (1383). زنده باد فساد:جامعه شناسی سیاسی فساد در دولتهای جهان سوم، تهران، انتشارات سازمان چاپ و انتشارات.
  • رفیع پور، فرامرز (1388). سرطان اجتماعی فساد، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم.
  • زاهدی، اردشیر (1381). 25 سال درکنار پادشاه، به کوشش ابوالفضل آتابای، تهران، نشر عطایی.
  • زونیس، ماروین (1370‌). شکست‌ شاهانه، ترجمه‌ عباس‌ مخبر، چاپ‌ دوم، تهران، انتشارات‌ طرح‌ نو.
  • سیفی، بهزاد و امیرنظام براتی (1399). «بررسی تطبیقی نقش جامعه مدنی تخصصی در مبارزه با فساد در کشورهای ایران و فیلیپین»، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، دوره 4 ، شماره 2 ، ص 23 - 37
  • شکاری، عبدالقیوم (1379). نظریه دولت تحصیل‌دار و انقلاب ­اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول.
  • شوکراس، ویلیام(۱۳۷۱). آخرین سفرشاه، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، انتشارات البرز.
  • شهابی، هوشنگ و خوان لینز (1380). نظام پهلوی در ایران : نظام‏های سلطانی ، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، شیرازه.
  • شهبازی، عبداله (1392). ظهور و سقوط سلطنت پهلوی؛ خاطرات ارتشبدسابق حسین فردوست، تهران، انتشارات اطلاعات.
  • صبوری، منوچهر (1380). جامعهشناسی سازمان‌ها، بوروکراسی مدرن ایران، تهران، نشر سخن.
  • طاهری، ابوالقاسم (1388). «تأثیر دولت رانتیر بر دموکراسی در ایران (پهلوی دوم)»، فصلنامه تاریخ، سال چهارم، شماره 12، ص 91- 122.
  • ظریفی­نیا، حمیدرضا (1378). کالبد شکافی جناح‌های سیاسی ایران، تهران، انتشارات آزادی اندیشه، چاپ دوم.
  • عسکری، محسن (1389). تأثیر درآمدهای نفتی بر ایجاد دولت رانتیر و دموکراسی، نشریه علوم سیاسی، شماره 13، 181-197.
  • غنی‌نژاد، موسی (1380). فساد مالی حاکمیت «زمینـه­هـای فسـاد در سـاختار اقتصـادی ایـران، مؤسسه فرهنگی خانه خرد، چاپ اول.
  • فردوست، حسین (1379). ظهور و سقوط‌ سلطنت‌ پهلوی، تهران، انتشارات اطلاعات.
  • مدنی، جلال‌الدین (بی­تا). تاریخ‌ سیاسی‌ معاصر ایران، جلد اول، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
  • مسعودانصاری، احمدعلی، محمد برقعی‌ و حسین‌ سرافراز (1376). من‌ و خاندان‌ پهلوی، تهران، نشر پیکان، چاپ‌ پنجم.
  • مطهری، مرتضی (1377). پیرامون انقلاب اسلامی، تهران، انتشارات صدرا.
  • معصومی­نیا، غلامعلی و حسن دادگر (1383). فساد مالی، تهران، انتشارات کانون اندیشه جوان.
  • میلانی، عباس (1392). نگاهی به شاه، تورنتو، پرشین سیرکل. 
  • نجاتی، غلامرضا (1377). تاریخ‌ سیاسی‌ بیست‌ وپنج‌ ساله‌ ایران، جلد اول، تهران، موسسه‌ خدمات‌ فرهنگی‌ رسا.
  • هانتینگتون، ساموئل (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، محسن ثلاثی، تهران، انتشارات علم.
  • همایون­کاتوزیان، محمدعلی (1372) . استبداد دموکراسی و نهضت ملی، تهران، نشر مرکز.
  • همایون­کاتوزیان­، ­محمدعلی (1384) . اقتصاد سیاسی ایران، ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران، نشر مرکز.
  • هویدا، فریدون (1373). سقوط شاه، ترجمه‌ ج.1. مهران، تهران، انتشارات اطلاعات.
  • World Bank (1997). Helping Countries Combat Corruption: The Role of the World Bank (English). Washington, D.C.: World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/799831538245192753/Helping-countries-combat-corruption-the-role-of-the-World-Bank

  • تاریخ دریافت 13 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 15 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 30 مهر 1402