قاعده حفظ نظام و تحدید موضوع امنیت در حکمرانی امنیتی دولت اسلامی؛ سطوح و اولویتها
صفحه 55-79
https://doi.org/10.22034/ssq.2026.576389.4370
رسول حکمی شلمزاری
چکیده موضوع امنیت بهمثابه یکی از ابعاد بنیادین حکمرانی امنیت دولت اسلامی پیوند وثیقی با قاعده فقهی حفظ نظام دارد. از همین روی، پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و تفسیری درپی تبیین چگونگی اثرگذاری این قاعده بر تعیین و تحدید موضوع امنیت است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که «نظام» در قاعده حفظ نظام، در ادبیات فقهی ناظر است به صیانت از ملاک، قوام و جوهر نظام در سه سطحِ نظام نوع انسانی (بقاء و ثبات اجتماعی)، نظام اسلامی (هویت اسلامی) و نظام سیاسی اسلامی. بر همین اساس، موضوع امنیت در این چارچوب ماهیتی کلان، ساختاری و نظاممند مییابد و ناظر به تهدیدهایی است که متوجه بقا، انسجام و کارکرد این سطوح هستند؛ ازاینرو، تهدیدهای خرد، موردی و غیرساختاری، تا زمانی که به اخلال در جوهر نظام منتهی نشوند، در شمول این قاعده قرار نمیگیرند. افزونبر این، تحلیل تقدم و تأخر این سطوح با اتکا به تمایز میان سیر وجودی و سیر وجوبی و با لحاظ کارکرد محوری نظام سیاسی در تحقق و صیانت از سایر مراتب نظام، نشان میدهد که حفظ نظام سیاسی اسلامی در منظومه حکمرانی امنیت دولت اسلامی از اولویت برخوردار است.

