راهکارهای تضمین اجرای دستور موقت دیوان بین‏ المللی دادگستری

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد (نویسنده مسئول)

2 استادیار حقوق بین‏‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

در خصوص الزام‏آوربودن دستور موقت دیوان بین‏المللی دادگستری برای دولت مخاطب تردیدی نیست؛ اما دربارۀ شیوه‏های تضمین اجرای چنین دستوری، رویه دیوان متفاوت بوده است. صدور دستور موقت در قضیه عهدنامه مودت و الزام آمریکا به صدور مجوزهای صادرات قطعات هواپیما برای دولت ایران و مانع ایجادنکردن بر سر راه صادرات اقلام غذایی و دارویی به ایران و شواهد حاکی از نقض مفاد این دستور از سوی آمریکا، دوباره مسئلۀ درجه الزام دستور موقت و تضمین اجرای آن را مطرح کرده است. این مقاله با مطالعه رویه دیوان و مستندات حقوقی بین‏المللی، طبیعت تعهدات موضوع دستور موقت و شرایط تحقق نقض آن را واکاوی و شیوه‏های تضمین اجرای دستور موقت را با تأکید بر قضیه عهدنامه مودت بررسی کرده است.
واژگان کلیدی: دستور موقت، عهدنامه مودت، دیوان دادگستری، مسئولیت دولت

کلیدواژه‌ها


 تفرشی، ‌محمد‌عیسی و مرتضوی، عبدالحمید (2009) «مطالعه تطبیقی تعهد به وسیله و به نتیجه در فقه، حقوق فرانسه و ایران». پژوهش‏های فقه و حقوق اسلامی 15(5): 11–32.
پورهاشمی سیدعباس، حقانی مجید (2017) « نقش قرار موقت دیوان بین‏المللی دادگستری در اختلافات زیست‏محیطی بین دولت‏ها»، مجله تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، مجلد 33، شماره 13 ص 107-136.
صفایی، ‌سید‌حسین و دادرس، ‌پیمان (2013) «ماهیت الزام‏آور یا غیرالزام‏آور اقدامات تأمینی صادره توسط دیوان بین‏المللی دادگستری». مطالعات حقوقی 10(5): 141–60.
Arntsen, Torfinn (2008) “The Binding Nature of Provisional Measures in the Field of Human Rights.” UNIVERSITY OF OSLO Faculty of Law.
Crawford, James (2013) State Responsibility. Cambridge: Cambridge University Press.
Guilfoyle, Douglas James Adrian, and Cameron Miles (2014) “Provisional Measures and the MV Arctic Sunrise.” The American Journal of International Law 108(2): 271–87.
ICJ (2013) Request for the Modification of the Court’s Order of 8 March 2011 on Provisional Measures in Case Concerning Certain Actwities Carried out by Nicaragua in the Border Area (Costa Rica V Nicaragua).
ICJ Judgment 26 February (2007) Case Concerning Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro).
ICJ Judgment of 16 December (2015) Certain Activities Carried out by Nicaragua in the Border Area (Costa Rica V. Nicaragua) and Construction of a Road in Costa Rica along the San Juan River.
ICJ Judgment of 19 december (2005) Case Concerning Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda).
ICJ Order 1 July (2000) Armed Activities in the Territory of the Congo (DRC v Uganda), ProvisionalMeasures.
ICJ order of 13 september (1993) Case Concerning Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro).
ICJ Order of 15 March (1996) Case Concerning the Land and Maritime Boundary Between Cameroon and Nigeria (Cameroon V. Nigeria).
ICJ Order of 3 March (1999) LaGrand (Germany v. United States of America).
ICJ Order of 3 October (2018) Alleged Violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Islamic Republic of Iran v. United States of America).
ICJ Order of 8 March (2011) Certain Activities Carried Out by Nicaragua in the Border Area (Costa Rica v. Nicaragua).
ICJ Reports (2001) Lagrand Case (Germany v. United States of America).
_______ (2004) Case Concerning Avena And Other Mexican Nationals (Mexico v. United Stated of America).
ILC (2001) Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts.
Joint Declaration of Judges Tomka, Greenwood, Sebutinde and Judge Ad Hoc Dugard. 2015.
Lando, Massimo (2017) “Compliance with Provisional Measures Indicated by the International Court of Justice.” Journal of International Dispute Settlement 8(1): 22–55.
Miles, Cameron A. (2017) “Content and Enforcement.” In Provisional Measures before International Courts and Tribunals, Cambridge: Cambridge University Press, 274–342.
palchetti, paolo (2017) “Responsibility for Breach of Provisional Measures of the ICJ: Between Protection of the Rights of The Parties and Respect for the Judicial Function.” Rivista di diritto internazionale 1.
PCA Case No 2014-02. 2015. In the Matter of the Arctic Sunrise Arbitration.
Rieter, Eva (2019) “The International Court of Justice and Provisional Measures Involving the Fate of Persons.” In Judging International Human Rights, Cham: Springer International Publishing, 127–70.
“Rules of Court | International Court of Justice.” 1978. https://www.icj-cij.org/en/rules (May 10, 2019).
www.cila.ir. 1397. “امریکا هنوز دستور دیوان بین‌المللی دادگستری را اجرا نکرده است.” http://www.cila.ir/portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=08067a4d-842b-4a7e-b857-1f3fce2d5188&WebPartID=3719e196-16f1-47f8-b0a0-b43664b96c54&CategoryID=c86ddb78-990e-467a-9a4b-1b4cfca500f3 (May 10, 2019).
Zyberi, Gentian (2010) “Provisional Measures of the International Court of Justice in Armed Conflict Situations.” Leiden Journal of Inter
national Law 23.