فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده با توجه به تحولات اخیر ترکیه، این سؤال مطرح است که از سرگیری درگیری‏ها بین دولت این کشور و حزب کارگزاران کردستان و کودتای نافرجام تیرماه 1395 علیه اردوغان، چگونه بر شکاف‏های درونی ترکیه و آینده سیاسی آن تأثیر خواهد گذاشت؟ بر اساس فرضیه این مقاله، رویکرد اقتدارگرایانه و ایدئولوژیک (ناسیونالیستی- اسلامیستی) حزب عدالت و توسعه، به ‏ویژه رهبری آن یعنی اردوغان، و عدم تمایل آن به حل‏وفصل مسائل ناشی از شکاف‏های علوی- سنی و کردی- ترکی، باعث تراکم بیشتر شکاف‏های داخلی ترکیه و گسترش بحران سیاسی این کشور خواهد شد.    

چکیده hز نظر این مقاله، کودتای 15 ژوئیه در ترکیه ناشی از انحراف در مفهوم نوعثمانی‌گرایی و تیپ ایده‎آل آن بوده است. در واقع، این مفهوم بعد از سال 2002 در قالب چهار مدل الهام‏بخشی، فعال‌گرایی غیراجبارآمیز، فعال‌گرایی اجبارآمیز و مدل جوانک بزدل در دو عرصه داخلی و خارجی عمل کرده است، که سه مدل آخر با انحراف در مدل الهام‏بخشی، زمینه‌های کودتا را فراهم کردند. ضدکودتای اردوغان هرچند سبب تضعیف جامعه مدنی خواهد شد، اما توان زایل‏کردن آن را ندارد، بلکه صرفاً پیش‏روی آن را به تأخیر می‌اندازد. سیاست‌های اردوغان در برساختن تیپ ایده‎آل نوعثمانی‌گرایی به عنوان الگویی در دو حوزه داخلی و خارجی، با تناقض روبه‏روست و در آینده نه چندان دور گرفتار ظرفیت‎های کارای همین جامعه مدنی شده و قدرت را واگذار خواهد کرد. دوران اردوغان از این پس دوران تمرکز بر بحران‌های داخلی از منظر پلیسی و تساهل منفعلانه در سیاست خارجی خواهد بود.
 
 

چکیده این مقاله به بررسی چگونگی برداشت رهبران ترکیه، به ‏ویژه شخص اردوغان، از تحولات جدید خاورمیانه و نحوه تأثیرگذاری آن بر رفتار سیاست خارجی این کشور می‏پردازد. استدلال اصلی مقاله این است که آنچه به رفتار و رویکرد سیاست خارجی ترکیه در تحولات اخیر خاورمیانه شکل می‏دهد، نه صرفاً واقعیت‏های محیطی و راهبردی، بلکه برداشتی است که رهبران ترکیه، به‏ خصوص رجب طیب اردوغان، از این تحولات دارند.  
 
 

چکیده بحران سوریه، باعث تغییرات مهمی در آرایش قوا و صف‌بندی‌های منطقه‌‏ای شد. ترکیه با این تحلیل که حکومت بشار اسد در کوتاه‌مدت سقوط خواهد کرد، به حمایت جدّی از اپوزیسیون سوری پرداخت. پس از تطویل بحران، حزب کردی پ.ی.د که ترکیه آن را شعبۀ سوری پ.ک.ک می‏داند، قدرت را در شمال سوریه و مرز جنوبی ترکیه به‏ دست گرفت. در چنین شرایطی، داعش ظهور کرد و ترکیه در مقابل اقدامات این گروه علیه دولت اسد و پ.ی.د، سیاست «انفعال و اغماض» را در پیش گرفت. این امر هم به پروسۀ صلح در ترکیه خاتمه داد و هم ترکیه را به‏ عنوان حامی داعش معرفی کرد. استدلال اصلی این نوشتار این است که با تکیه بر نظریه رئالیسم و بحث امنیت هستی‏شناختی، می‌توان رفتار ترکیه را نسبت به داعش تحلیل کرد؛ رفتاری که از نظر دولت‌مردان این کشور، ناشی از فقدان گزینه‌های مطلوب و نگرانی‌های امنیتی است.    

چکیده در حالی که روسیه یکی از مهم‏ترین مخالفان اقدام نظامی در سایر کشورها و احترام به تمامیت ارضی دولت‌های مستقل است، پرسش اینجاست که چه منافعی این کشور را به دست‏زدن به اقدام نظامی‌در سوریه قانع کرده است؟ از نظر نویسندگان این مقاله، تلاش روسیه برای ارائه تصویر خود به ‏عنوان دولتی مقتدر در مناطقی که در حوزه امنیتی آن قرار می‏گیرند در سطح بین‏المللی؛ لزوم حمایت از محور سوریه، ایران، عراق و حزب ‏الله لبنان در سطح منطقه‌ای و جلوگیری از احیای جریان‌های اسلام‏گرای افراطی در قفقاز شمالی در سطح ملی، می‏تواند توضیح‏دهنده رفتار روسیه در اقدام به عملیات نظامی‌در سوریه باشد.  

چکیده استدلال اصلی این مقاله این است که مقامات جمهوری آذربایجان در چارچوب اختلافاتی که با ارمنستان، به ‏ویژه در مسئلۀ قره‏باغ دارند، به روابط با اسرائیل می‏اندیشند و در این رابطه، عمدتاً به‏ دنبال دستیابی به ادوات و تکنولوژی‏های پیشرفته نظامی از اسرائیل و کسب حمایت لابی‏ صهیونیستی در آمریکا برای مقابله با لابی ارمنی هستند. در مقابل، اسرائیل نیز در قالب «دکترین پیرامونی» به روابط خود با جمهوری آذربایجان می‏نگرد که به ‏نظر می‏رسد بخش مهمی از هدف آن، مقابله با جمهوری اسلامی ایران در ابعاد سیاسی، نظامی، اطلاعاتی و حتی اقتصادی است.  
 
 

چکیده اسرائیل نخستین ‏بار در تاریخ نظامی خود، در آگوست 2015 سندی تحت عنوان «راهبرد نیروی دفاعی» با امضای «گادی آیزینکوت»رئیس ستاد ارتش این رژیم و به زبان عبری منتشر کرد. برگردان انگلیسی این سند در آگوست 2016 توسط «گراهام آلیسون» و «مرکز بالفر» منتشر شد. سند مذکور شامل دیباچه‏ای از رئیس ستاد ارتش، مقدمه و پنج فصل نسبتاً مفصل است. در این نوشتار، تلاش می‏شود ضمن معرفی خلاصه‏ای از مهم‏ترین محورهای فصول مختلف راهبرد نظامی اسرائیل، منطق راهبردی و نوع رویکرد و نگاه طراحان این راهبرد نسبت به مقوله امنیت، به ‏ویژه امنیت نظامی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.