دوره و شماره: دوره 5، شماره 15، بهار 1381، صفحه 1-280 (شماره 1،شماره مسلسل 15.) 
تعداد مقالات: 9
ساختار و تأویل‌ امنیت‌ (درآمدی‌ بر روش‌شناسی‌ تفسیری‌)

ساختار و تأویل‌ امنیت‌ (درآمدی‌ بر روش‌شناسی‌ تفسیری‌)

صفحه 11-30

اصغر افتخاری

چکیده مدعای‌ پوپر به‌ میزان‌ زیادی‌ قرین‌ صحت‌ است‌ و شاید کمتر موضوعی‌ را در جهان‌ علم‌ بتوان‌ سراغ‌ گرفت‌ که‌ همچون‌ بحث‌ از  «روش‌» توانسته‌ باشد، این‌چنین‌ معادلات‌ و محاسبات‌  جاری‌ رادر هم‌ ریخته‌ و به‌ بنای‌ بنیادهای‌ ازه‌ای‌ از علم‌ و دانش‌ کمک‌ کرده‌ باشد. از این‌ منظر «پرسش‌ ازروش‌»، نخستین‌ سؤالی‌ است‌ که‌ در مواجه‌ با قولات‌ و دست‌ آوردهای‌ علمی‌ مطرح‌ می‌شود و برهمین‌ اساس‌ نیز می‌توان‌ به‌ روش‌های‌ مختلف‌ برای‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ یک‌ امر واحد  تمسک‌  جست‌ و در نتیجه‌ به‌ نتایج‌ مختلف‌ (و درستی‌) دست‌ یافت‌. در حوزه‌ «امنیت‌ پژوهی‌» متاسفانه‌ تاکنون‌ کمتر از «روش‌» سخن‌ به‌ میان‌ آمده‌ و می‌توان‌ ادعاکرد که‌ اندیشه‌ گران‌ این‌ حوزه‌ بیش‌ از «روش‌» به‌ «مفهوم‌» و «استراتژی‌ تحصیل‌» امنیت‌ نظرداشته‌ اند. اتخاذ چنین‌ رویکردی‌ اگرچه‌ صبغه‌ عملیاتی‌ پژوهش‌ های‌ به‌ عمل‌ آمده‌ را پررنگ‌ ساخته‌ اما ـ در عین‌ حال‌ ـ به‌ ضعف‌ بنیاد فلسفی‌ و روش‌شناختی‌ دیدگاه‌های‌ ارایه‌ شده‌ منتهی‌ شده‌ است‌؛به‌ گونه‌ای‌ که‌ کمتر اثر ارزنده‌ای‌ را در حوزه‌ امنیتی‌ می‌توان‌ سراغ‌ گرفت‌ که‌ با بحثی‌ دقیق‌ در«روش‌شناسی‌» و تعیین‌ روش‌ منتخب‌ نویسنده‌، آغاز و با التزام‌ به‌ آن‌ «روش‌»، به‌ پایان‌ رسیده‌ باشد.

بنیان‌های‌ نظری‌ مدینه‌ دینی‌ و دین‌ مدنی‌

بنیان‌های‌ نظری‌ مدینه‌ دینی‌ و دین‌ مدنی‌

صفحه 31-54

قدیر نصری

چکیده ادعای‌ مقاله‌ حاضر این‌ است‌ که‌ «مدینه‌ دینی‌» مفهومی‌ است‌ که‌ با وضعیت‌ اول‌ و سوم‌،سازگاری‌ منطقی‌ دارد. به‌ عبارت‌ دیگر، مدینه‌ دینی‌ زمان‌ عملی‌ می‌شود که‌ میراث‌ دینی‌ یا به‌ مثابه‌داور تعیین‌گر، حی‌ و حاضر بوده‌ و بازگشت‌ به‌ اصل‌ «سرفصل‌ اخلاق‌ و سیاست‌» شود و یا اینکه‌سامان‌ حقیقی‌ و پایدار ناملایمات‌ «گذشته‌» و «اکنون‌» به‌ آینده‌ای‌ موعود، محول‌ شود که‌ یگانه‌شیوه‌ تمهید این‌ ظهور، انتظار واقعی‌ است‌. همچنین‌ «دین‌ مدنی‌» مفهومی‌ است‌ که‌ با وضعیت‌ دوم‌همخوانی‌ دارد، یعنی‌ تکوین‌، تداوم‌ و فرجام‌ آن‌ به‌ «اراده‌ جمعی‌» اکثریت‌ خردمند بستگی‌ دارد که‌در استفاده‌ بردن‌ یا نبردن‌ از کل‌ یا بخشی‌ از میراث‌ گذشته‌ و نیز نویدهای‌ آینده‌، مختار است‌.

ناسازگاری‌ ادراکی‌ میان‌ انتظار و شکست‌ و تاثیر آن‌ بر اعتقادات‌ دینی‌

ناسازگاری‌ ادراکی‌ میان‌ انتظار و شکست‌ و تاثیر آن‌ بر اعتقادات‌ دینی‌

صفحه 55-74

سیدحسین‌ نبوی

چکیده رفتار اجتماعی‌ شهروندان‌ متأثر از عوامل‌ متعددی‌ است‌ که‌ یکی‌ از مهم‌ترین‌ آنها، اعتقادات‌ وباورهای‌ دینی‌ می‌باشد. از آنجا که‌ نظم‌ اجتماعی‌ و تجویزهای‌ اعتقادی‌ در تعاملی‌ مداوم‌ قراردارند و فهم‌ ریشه‌ها و عواقب‌ نظم‌، بدون‌ آشنایی‌ با باورهای‌ روان شناختی‌ افراد میسر نیست‌، مقاله‌حاضر می‌کوشد با نگاهی‌ روان شناختی‌ و جامعه‌ شناختی‌، تاثیر عقاید دینی‌ بر رفتار اجتماعی‌ را تبیین‌ نماید. از نگاه‌ نویسنده‌ بین‌ سه‌ مولفه‌ نظام‌ سیاسی‌، عقاید دینی‌ و کنش‌گران‌ اجتماعی‌ نسبت‌هایی‌  وجود دارد که‌ حاصل‌ این‌  تعامل‌ از این‌ قرار است‌؛        1- تحلیل‌ رفتار بدون‌ تفهم‌ مبنا و معنای‌ کنش‌ میسر نیست‌.        2- برخلاف‌ نگاه‌ برخی‌ اندیشمندان‌، در بسیاری‌ از موارد فقر و محرومیت‌ نه‌ باعث‌ ناامنی‌ که‌موجب‌ رضایت‌ می‌شود.

امنیت‌زدایی‌ از دولت‌ اغتصابی‌؛ تأملی‌ در قابلیتهای‌ فقه‌ امامی‌

امنیت‌زدایی‌ از دولت‌ اغتصابی‌؛ تأملی‌ در قابلیتهای‌ فقه‌ امامی‌

صفحه 75-92

فرزاد پورسعید

چکیده اگر «دولت‌» را متعلق‌ واژة‌ امنیت‌ فرض‌ کنیم‌، با توجه‌ به‌ آموزه‌های‌ ماکس‌وبر، مهمترین‌ بعدحریم‌ امنیتی‌ دولت‌ عبارت‌ خواهد بود از: در اختیار داشتن‌ انحصار اعمال‌ زور با اتکاء به‌ منابع‌ مشروعیتی‌ آن‌. به‌ بیان‌ وبر، تجمع‌ سیاست‌ اجباری‌ که‌ دارای‌ تشکیلات‌ پایداری‌ است‌ مادامی‌ دولت‌خوانده‌ می‌شود که‌ کارکنان‌ اداری‌اش‌ بتوانند به‌ طرز موفقیت‌آمیزی‌ مدعی‌ انحصار کاربرد مشروع‌ زور جسمانی‌ به‌ منظور تحقق‌ اقتدار آن‌ باشند. (1) بر این‌ اساس‌، انحصارکاربرد زور هستة‌ سخت‌ حریم‌ امنیتی‌ دولت‌ و مشروعیت‌ این‌ انحصار نیز کمربند حفاظتی‌ آن‌ است‌

مبانی‌ اسلامی‌ امنیت‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ (از منظر قانون‌ اساسی‌)

مبانی‌ اسلامی‌ امنیت‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ (از منظر قانون‌ اساسی‌)

صفحه 93-108

سیدرضا شاکری

چکیده جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ در مقام‌ یک‌ نظام‌ سیاسی‌ تجربه‌ جدیدی‌ از دولت‌ در تاریخ‌ معاصر ایران‌ محسوب‌ می‌شود. اگر امنیت‌ را مهمترین‌ کارکرد و خدمت‌ دولت‌ جدید بدانیم‌، امنیت‌ ملی‌ بزرگترین‌ دغدغه‌ هر نظام‌ سیاسی‌ است‌ که‌ با عناصر ایدئولوژیک‌ و فرهنگی‌، اجتماعی‌ و نظامی‌ پیوند خورده‌ است‌. ایدئولوژی‌ رسمی‌ و قانونی‌ در جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌، برآمده‌ از فرهنگ‌ وارزش های‌ اسلامی‌ است‌ که‌ به طور طبیعی‌ بیش‌ از هر جایی‌، در قانون‌ اساسی‌ در حکم‌ سنگ‌ بنای‌ نهادها و تأسیسات‌ سیاسی‌ تجلی‌ و تبلور یافته‌ است‌.

نیروهای‌ مذهبی‌ در ایران‌ قرن‌ بیستم‌

نیروهای‌ مذهبی‌ در ایران‌ قرن‌ بیستم‌

صفحه 109-122

حامد الگار

چکیده بدون‌ تردید انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ در سال های‌ 9 - 1978 نتیجه‌ اجتناب‌ ناپذیر تحولاتی‌ بود که‌در طول‌ دهه‌ های‌ قبل‌ رخ‌ داده‌ بود. ساختار سیاسی‌ ـ فرهنگی‌ ایران‌ دوباره‌ با مسأله‌ای‌ جدیدی‌ مواجه‌ گردید، یعنی‌ خاندان‌ پهلوی‌ می‌خواست‌ از یک‌ ساختار مونارشی‌ به‌ دولتی‌ مدرن‌، اقتدارگرا و سکولار مبدل‌ شود، در چنین‌ شرایطی‌ بود که‌ نیروهای‌ چپ‌ و ملی‌ گرا در صحنه‌ سیاسی‌ ایران‌ ظاهر شدند. به‌ علاوه‌، علمای‌ دینی‌ نیز، چندین‌ دهه‌ برای‌ تأثیرگذاری‌ در مسایل‌ جامعه‌ هیچ‌گونه‌ تلاش‌ جدی‌ نکردند. با این‌ وجود، قدرت‌ و استحکام‌ مذهب‌ به‌ عنوان‌ نیرویی‌ اساسی‌ در سرتاسر تاریخ‌ ایران‌ مدرن‌ بسیار قابل‌ توجه‌ و غیر قابل‌ اغماض‌ بوده‌ است‌ و ما به‌ همین‌ دلیل‌ موجه‌، تمام‌ رهبران‌، شخصیت‌ها، نهادها و جنبش‌ های‌ گذشته‌ را به‌ نحوی‌ در گذار بزرگ‌ ایران‌ به‌ انقلاب‌ 9 – 1978 سهیم‌ می‌دانیم‌.

درآمدی‌ بر پیدایش‌ مسایل‌ قومی‌ در جهان‌ سوم‌

درآمدی‌ بر پیدایش‌ مسایل‌ قومی‌ در جهان‌ سوم‌

صفحه 123-134

محمدعلی‌ قاسمی

چکیده در علوم‌ سیاسی‌ به‌ شیوه‌ای‌ سنتی‌ از دو دیدگاه‌ در خصوص‌ ملت‌ سخن‌ به‌ میان‌ می‌آید: مفهوم‌ آلمانی‌ ملت‌، که‌ بر نژاد و خون‌ و تبار مشترک‌  تکیه‌ می‌کند و دیدگاه‌ فرانسوی‌ ملت‌ که‌ بر عناصر معنوی‌ و فرهنگی‌ و تجارب‌ مشترک‌ گذشته‌ تأکید می‌ورزد. ارنست‌ گلنر از صاحب‌ نظران‌ مسایل‌ ناسیونالیسم‌ و  نظریه‌های‌ ملت‌، فراموشی‌  جمعی‌ را از عوامل‌ مهم‌ تشکیل‌ ملت‌ می‌داند، زیرا درملت‌ آن‌ چه‌ وجود دارد، گمنامی‌ است‌، فرد عنوان‌ شهروند را کسب‌ می‌کند و عناوین‌ و القاب‌ پیشین‌ (که‌ تبار قومی‌ مهاجمان‌ و فاتحان‌ و نیز شامل‌ آن‌ است‌) به‌ کناری‌ می‌نهد.

فرهنگ‌ خشونت‌ در کشور عراق‌

فرهنگ‌ خشونت‌ در کشور عراق‌

صفحه 135-150

شفیق‌ ن‌. غبرا، علی‌ قلی‌زاده‌

چکیده هیچ‌ شهروند عربی‌ به‌ اندازة‌ شهروندان‌ عراقی‌ تحت‌ حکومت‌ صدام‌ حسین‌ از وجود یک‌ حکومت‌ دیکتاتوری‌ با سیاست‌های‌ ماجراجویانة‌ خارجی‌ و جنگ‌ دچار ضربة‌ روحی‌ و روانی‌نشده‌ است‌. علت‌ امر را به‌ میزان‌ قابل‌ توجهی‌ در ناکامی‌ رژیم‌ عراق‌ در ایجاد یک‌ هویت‌ ملی‌ واحد، به‌ نحوی‌ که‌ کل‌ مردم‌ عراق‌ را در برگیرد می‌توان‌ جست‌. در واقع‌ فقدان‌ چنین‌ یکپارچگی‌ ، مستقیماً به‌ ظهور صدام‌ حسین‌ بر اریکة‌ قدرت‌ کمک‌ کرده‌ بود، او از عمق‌ نیازمندی‌ عراق‌ به‌ یک‌ قدرت‌ قوی‌ که‌ غالب‌ بر  وجوه‌  افتراقش‌ باشد، ظهور کرد بنابراین‌ نجات‌ مردم‌ عراق‌ از وجود چنین‌ حکومت‌ توتالیتری‌ و نیز رهایی‌ همسایگان‌ آن‌ کشور از تهاجمات‌ و تاراج‌ بیشتر نه‌ تنها سهل‌تر از سوق‌ دادن‌ عراق‌ به‌ یک‌ سیاست‌ فراگیر داخلی‌ نخواهد بود بلکه‌ حتی‌ سخت‌ تر از آن‌ نیز خواهد بود.

الگوهای‌ راهبردی‌ امریکا در شرایط‌ کنونی

الگوهای‌ راهبردی‌ امریکا در شرایط‌ کنونی

صفحه 152-158

ابوذر گوهری‌ مقدم‌، مؤسسه‌ تحلیل‌ سیاست‌ خارجی‌ آمریکا

چکیده این‌ کتاب‌ در نتیجه‌ بحث‌ و مطالعه‌ موارد ذیل‌، منتشر شده‌ است‌:
1- مسایل‌ و عوامل‌ اساسی‌ که‌ نظام‌ بین‌المللی‌ را در قرن‌ بیست‌ویکم‌ شکل‌ می‌دهند: از جمله‌ جهانی‌ شدن‌ و سایر روندهای‌ جهانی‌ نظیر گسترش‌ فن‌آوری‌، ظهور بازیگران‌ غیردولتی‌ الزامات‌زیست‌محیطی‌ و رشد جمعیت‌. 2ـ روند روابط‌ متقابل‌ راهبردی‌ بین‌ آمریکا و کشورهای‌ خاورمیانه‌، اروپا و اورآسیا و بررسی‌ تأثیر این‌ روابط‌ بر توسعه‌ محیط‌ امنیتی‌ در ابتدای‌ قرن‌بیست‌ویکم‌.
   چهار الگوی‌ امنیتی‌ مطرح‌ در این‌ کتاب‌ ازاین‌ قرارند:
   1- ائتلاف‌ کشورهای‌ مخالف‌ سلطه‌ آمریکا.
  2- موازنه‌ چندقطبی‌ قدرت‌.
  3- تداوم‌ تضعیف‌ آمریکا به‌ عنوان‌ تنها قدرت‌ برتر.
   4- ایجاد بحران‌ برای‌ آمریکا به‌ عنوان‌ تنها ابرقدرت‌، در جهانی‌ همراه‌ با هرج‌ و مرج‌ فراینده‌
هر پارادایم‌ با توجه‌ به‌ مسایل‌ زیر تحلیل‌ می‌شود.