فصلنامه مطالعات راهبردی

چکیده

در این مقاله، در پی پاسخ به این سؤال است که آیا با وقوع انقلاب خبری، که یکی از ویژ‌گی‌های عمده آن انقلاب در منابع آشکار می‌باشد، چالشی پیش روی هویت اطلاعات قرار گرفته است که می‌تواند موقعیت هستی‌شناختی اطلاعات را دچار تحول نماید؟ بدین منظور، ابتدا و پس از معرفی مفاهیم اولیه، تحول در منابع اطلاعات آشکار در ذیل انواع روش‌های جمع‌آوری ارائه می‌شود. سپس، به بررسی تأثیرات انقلاب خبری و منابع آشکار بر جنبه‌های مختلف اطلاعات شامل شفافیت، پاسخ‌گویی، پنهان‌کاری و پنهان‏بودگی، رابطه تولیدکننده و مصرف‏کننده اطلاعات، خارج‏شدن منابع جمع‌آوری از انحصار سازمان‌های اطلاعاتی، حجم انبوه اخبار و قابلیت اعتماد به آنها و نقش فن‌آوری اطلاعات (اخبار) در اطلاعات می‌پردازیم.

چکیده

پرسش اساسی مقاله این است که فرآیند شبکه‏ای شدن چه تأثیر‏ی بر سازمان‏ها‏ی اطلاعاتی داشته است؟ به نظر می‏رسد چنین وضعیتی موجب کاهش سطح پنهان‏کاری، انعطاف‏پذیری، تغییر در ساختار، رویکردها و نیز تغییر فرآیند جمع‏آوری‏ اطلاعات در سازمان‏ها‏ی اطلاعاتی شده است. از این‏رو، تنوع موضوعات اطلاعاتی و تکثر تهدیدات در فضای شبکه‏ای، موجب شده تا کمتر کشوری به تنهایی قادر باشد با همه وجوه تهدیدات برخورد نماید. از این‏رو، ورود به رویکرد نوینی به نام تسهیم اطلاعات، سرویس‏های اطلاعاتی را قادر می‏سازد ضمن فائق‏آمدن بر تهدیدات نوین، نسبت به حفاظت و صیانت از اطلاعات حیاتی و استراتژیک اقدام نمایند.

چکیده

در مقاله حاضر، از خلال بررسی رابطه امنیت، سیاست و اطلاعات در چهار گفتمان سنتی، فراسنتی، مدرن و فرامدرن، به بررسی و تبیین نظارت بر اطلاعات در انواع نظام‏های سیاسی پرداخته می‏شود تا چارچوبی قابل اتکا برای درک و تبیین بهتر نظارت بر اطلاعات در نظام‏های مردم‏سالار فراهم شود. مفروض نویسنده آن است که برای تبیین این چارچوب، می‏بایست ابتدا نسبت مذکور را مشخص نمود. فرضیه مقاله نیز نشان می‏دهد نظارت بر اطلاعات، متأثر از رابطه متقارن میان امنیت، سیاست و اطلاعات بوده و به تبع تحولات صورت‏گرفته در این مفاهیم، از نظارت شخصی و یکجانبه به سمت نظارت قانونی و چندجانبه، در حال تکوین بوده است.

چکیده

سیاست‏زدگی اطلاعات، در هر دو صورت آشکار و پنهان آن، پدیده‏ای مذموم است که پیامدهای خطرناکی را برای هر دو سیستم اطلاعاتی و سیاسی به همراه می‏آورد. سیاست‏زدگی اطلاعات موجب ضعف، اخلال و انحراف در روند و روش تحلیل و برآوردهای اطلاعاتی می‏شود که از مهمترین این انحرافات، ذهن‏گرایی مفرط و تفسیرگرایی است. این انحراف، از یک سو، موجب شکست و ناکارآمدی سیستم اطلاعاتی و در نتیجه، بی‏هویتی آن در نزد مقامات و افکار عمومی می‏شود و از سوی دیگر، با ایجاد آنتروپی مثبت در نظام سیاسی، موجب غافل‎گیری و شکست سیاست‏ها و اهداف کلان نظام و دولت می‏شود.

چکیده

چکیده

هدف اصلی از تحلیل‌ها‌ی امنیتی ـ اطلاعاتی، آینده‌نگری و هشداردهی نسبت به رویدادها و وقایع در آینده است تا از بروز بحران‌ها، غافل‏گیری‌ها و شکست‌های امنیتی جلوگیری شود. مهمترین ادعای این نوشتار آن است که اتخاذ رویکرد آینده‌نگرانه و ایجاد نظام هشداردهی مناسب، می‏تواند منجر به تقویت نقش سرویس‏های اطلاعاتی در تولید پیش‏آگاهی نسبت به وقایع شده و از وقوع وضعیت‏های غافل‏گیرانه بکاهد. نظام هشداردهی نیز باید مبتنی بر تعیین احتمالات، تأثیرات هر احتمال و رتبه‏بندی احتمالات باشد. در این صورت، تحلیل اطلاعاتی می‌تواند به انجام وظایف اصلی و ذاتی نزدیک شود.

چکیده این پژوهش در صدد یافتن پاسخی برای این سؤال است که «سازمان‌های اطلاعاتی» از طریق چه مکانیسمی بر «ثبات سیاسی» تأثیر گذاشته و مانع بی‌ثباتی سیاسی می‌شوند؟ نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که تأثیر سازمان‌های اطلاعاتی به عنوان «متغیر مستقل» بر ثبات سیاسی به عنوان «متغیر وابسته»، در نحوه تعامل آنها با «متغیرهای واسطه‌ای» چون محرومیت نسبی، فرصت‌های سیاسی، عوامل خارجی، آنومی سیاسی، مشروعیت، تنوع قومی و مذهبی، دموکراسی، جنبش‌های اجتماعی، فرهنگ سیاسی و مشکلات اقتصادی بروز و ظهور می‌یابد. در پایان بهترین راهبرد سازمان‌های اطلاعاتی برای ایجاد و حفظ ثبات سیاسی، تمرکز بر «اقدام شناختی» به جای «اقدام پنهان» و «مشارکت در فرآیند سیاست‌گذاری» به جای «ایفای نقش هشداردهنده» معرفی شده است.

چکیده سازمان‏های اطلاعاتی چه نقشی در سیاست خارجی دارند؟ و رابطه اطلاعات و سیاست خارجی چگونه است؟ نویسنده در پاسخ به این پرسش‏ها، به بررسی دو نقش شناختی و اجرایی برای اطلاعات در سیاست‏گذاری خارجی پرداخته و مدعی رابطه دوسویه میان سیاست خارجی و اطلاعات است.ز یک سو نوع سیاست خارجی ونیازمندی‏های سیاست‏گذاران خارجی، دستور کار و سیاست اطلاعاتی را تعیین می‏کند و از سوی دیگر، سازمان‏های اطلاعاتی با محصولات شناختی خود، در شکل‏گیری برداشت سیاست‏گذاران و موضوعات و مسائل سیاست خارجی تأثیر می‏گذارند.